Dergiler / IBAD Sosyal Bilimler Dergisi / 2018 / Cilt: 3 - Sayı: 1
ADAY TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETMENLERİNİN “EDEBİYAT ÖĞRETMENİ” KAVRAMINA İLİŞKİN ALGILARININ METAFOR YOLUYLA ANALİZİ
- Sayfa
- 104–117
- DOI
- —
Özet
Metafor, kişilerin bir olgu ya da kavrama ilişkin algılarını benzetmeler yoluyla ifade etmesi olarak tanımlanabilir. İnsanoğlu eskiden beri özellikle soyut kavramları daha iyi anlayabilmek/anlatabilmek için onları metaforlar yardımıyla ifade eder. Bu yönüyle metaforlar hayatımızda çok önemli bir işleve sahiptirler. Bu çalışmada aday Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenlerinin “edebiyat öğretmeni” kavramına ilişkin algıları metafor yoluyla analiz edilmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Türkiye’nin çeşitli üniversitelerinden aday Türk dili ve edebiyatı öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırma verileri yarı yapılandırılmış açık uçlu soru formu aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmaya gönüllülük esasına göre katılmış olan katılımcılardan veri toplama formundaki “Edebiyat öğretmeni ...... gibidir/benzer/hatırlatır. Çünkü ……” şeklindeki açık uçlu cümleleri tamamlamaları istenmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi yapılarak on bir kategoriye ayrılmıştır: bilgi kaynağı ve/veya sağlayıcısı (n= 30; %30), yol gösterici ve yönlendirici (n= 24; %24), rol model (n=12; %12), bireysel ve duygusal gelişimi destekleyici (n= 8; %8), üretici (n= 8; %8), değerli bir varlık (n=6; %6), şekillendirici/biçimlendirici (n= 6; %6), süper otorite (n=3; %3), iletişim aracı (n=1; %1), eğlendirici/dinlendirici (n=1; %1), sevgi ve fedakarlık örneği (n=1; %1). Sonuçlara göre katılımcıların %58’i (n=58) öğretmeni geleneksel (bilgi kaynağı ve/veya sağlayıcısı, yol gösterici ve yönlendirici, rol model, değerli bir varlık, şekillendirici/biçimlendirici, süper otorite, sevgi ve fedakarlık örneği); %43’ü ise (n= 43) edebiyat öğretmenini çağdaş eğitim yaklaşımlarına uygun özelliklere (yol gösterici ve yönlendirici, bireysel ve duygusal gelişimi destekleyici, üretici, iletişim aracı, eğlendirici/dinlendirici) daha uygun rolleriyle algılamışlardır.
Abstract
Metaphor can be described as one’s expressing perceptions about a fact or a notion thorough similes. Humankind expresses nonfigurative notions with the help of metaphors to understand/narrate them better since the ancient times. Metaphors have a very important place in one’s life with this function. In this study, trainee Turkish Language and Literature teachers’ perception about “literature teacher” notion is analyzed through metaphors. Phenomenology design of qualitative research is used in this study. The paradigm of the study is formed by trainee Turkish language and literature teachers. The data of this research is collected with semi-constructed open-ended question form. Participants that attended the research by voluntarily is requested to complete open-ended sentences similar to “Literature teacher is similar to/is like/reminds ............. because ............” The acquired data is divided into 11 categories by doing content analysis: knowledge source and/or provider (n= 30; %30), leader and director (n= 24; %24), role-model (n=12; %12), supporter of personal and emotional development (n= 8; %8), productive (n= 8; %8), a precious being (n=6; %6), former/moulder (n= 6; %6), super authority (n=3; %3), communication tool (n=1; %1), entertainer/relaxing (n=1; %1), example of love and sacrifice (n=1; %1). According to results, %58 of the participants (n=58) described the teacher as traditional (knowledge source and/or provider, leader and director, role-model, a precious being, former/moulder, super authority, example of love and sacrifice); %43 of them perceive the teacher as roles that fits better the qualities of modern education approaches (leader and director, supporter of personal and emotional development, productive, communication tool, entertainer/relaxing).