Bahrî Memlükler Döneminde Hanbelî-Eşarî Münasebetleri

According to Science of Hadith Hanbali-Ashari Relations in the Period of Bahri Mamluks

Özet

Türk (Bahrî) Memlükler devleti, 648/1250 yılında Mısır’da kurulan ve Aynîcalut’da Moğollar karşısında kesin bir zafer kazanarak İslâm dünyasının liderliğini üstlenen bir Türk devletidir. Bu dönem, Moğol saldırıları sebebiyle değişik coğrafyalardan pek çok insanın göç ettiği buna bağlı olarak da farklı mezhepten pek çok âlimin bir arada yaşadığı bir dönemdir. Mezhep farklılığının, mezhep taassubuna dönüşmesi ulema arasında çıkan anlaşmazlık ve tartışmaların kaçınılmaz hale gelmesine neden olmuştur. Bu çatışma daha çok kendini Hanbelîler ve Eşʻarîler arasında hissettirmektedir. Hanbelîlik ve Eş’arîlik kökeni III. (IX.) asra uzanan ve farklı siyasi yapı ve halk desteğini de arkasına alarak birbirlerine karşı üstünlük mücadelesi sürdüren iki farklı düşünce sistemidir. Bu iki düşünce sistemi taraftar bulduğu yıllardan, Bahrî Memlükler dönemine kadar sürekli çatışmış ve bu durum kimi zaman tarafların birbirlerini tekfir etmelerine ve karşılıklı olarak fizikî güç kullanmalarına sebep olmuştur. Bu çalışma bu iki grup arasındaki münasebetleri bazı muhaddisler özelinde örneklerle ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Abstract

Bahri Mamluks was a Turkish state founded in Egypt in 648/1250 and assumed the leadership of the Islamic world by winning a decisive victory over the Mongols in (Battle of) Ayn Jalut. This period is a period in which many people migrated from different geographies due to the Mongol attacks and consequently many scholars from different sects lived together. The transformation of sectarian differences into sectarian bigotry has caused the inevitable conflicts and arguments between the scholars. This confrontation is more felt between Hanbali and Ashari. Hanbalism and Asharism, whose origins date back to the 3rd century, different political structure and popular support of each other with the struggle for superiority against each other are two different systems of thought. These two systems of thought have always been in conflict between each other when they found supporters until the time of Bahri Mamluks, and this sometimes caused the groups to declare each other an unbeliever and use physical force mutually. This study aims to illustrate the relations between these two groups with examples of some Muhaddiths.