Dergiler / Gaziantep Üniversitesi Ayıntab Araştırmaları Dergisi / 2018 / Cilt: 1 - Sayı: 1
Gaziantep Şehrinin Geçmişten Günümüze Alansal Gelişimi
- Sayfa
- 115–136
- DOI
- —
Özet
Gaziantep, günümüzdeki nüfusu, ekonomik yapısı, turizm potansiyeli, idari statüsü ve metropol şehir özelliği ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin en büyük, Türkiye’nin ise 6. büyük şehridir. Sanayisi ve ticari hacmi ile bölgenin kalkınmasında temel teşkil eden Gaziantep, ekonomik yönden çevresindeki farklı büyüklükte birçok yerleşmeyi de etkisi altında tutmaktadır. Siyasi koşullara bağlı olarak Ortadoğu ülkeleriyle ekonomik işbirliğinin gelişmesi, ilin coğrafi konumundan kaynaklı avantajlar arasındadır. Gaziantep il olarak ekonomik açıdan 2010 yılında % 16,6 oranında bir büyüme kaydederek, Türkiye’nin ortalama büyüme hızının (% 9) yaklaşık iki katını gerçekleştirmiştir. Bu durum Gaziantep şehrine de yansımış ve nitekim Gaziantep Türkiye’nin en hızlı büyüyen şehirlerinin başında gelmektedir. Ayrıca Suriye iç savaşı nedeniyle yaklaşık 400 bin sığınmacıya ev sahipliği yapmaktadır. Yerleşmenin hızla nüfuslanması, Gaziantep şehrinin alansal gelişimini hızlandırmıştır. Nitekim şehrin Osmanlı dönemi öncesindeki toplam alanı 0,75 km2 civarında iken, yaklaşık 400 yıllık Osmanlı hakimiyeti döneminde 6 km2 civarında bir alana yayılmıştır. Cumhuriyetin kuruluşundan 1975 yılına kadar olan sürede alansal bakımdan daha yavaş bir gelişme gösteren şehir, 1980’li yıllarla beraber hızla geneişlemeye başlamış ve günümüzde yaklaşık 60 km2alana yayılmıştır. Şehrin alansal gelişimini belirlemek amacıyla Somuncu (1995)’in Kayseri şehri için yaptığı alansal gelişme yöntemi ile Ayhan ve Çubukçu (2010)’un İzmir için uyguladıkları model benimsenmiştir. Şehrin 1975-2018 yılları arasındaki alansal gelişimi için ise uzaktan algılama yöntemi kullanılmıştır.
Abstract
The city of Gaziantep is the largest in the Southeastern Anatolia region and the sixth largest city in Turkey with its metropolitan status accompanied by its current population, economic state, potential for tourism and administrative system. Gaziantep, which provides a basis for the development of the region with its industry and volume of commercial activities, also exerts an influence on the neighbouring provinces of different sizes by means of its economy. The development of economic cooperation with countries from the Middle East in connection with political circumstances can be cited among the advantages stemming from the geographical location of the city. Gaziantep nearly doubled Turkey's average growth rate (9%), by achieving an economic growth of 16.6% in 2010. This trend has influenced the city deeply and it has turned into one of the fastest growing cities in Turkey. Furthermore, Gaziantep hosts around 400,000 asylum seekers as a result of the Syrian civil war. The rapid growth of the settlements has accelerated the spatial development of the city considerably. Indeed, while the total area of the city prior to the Ottoman period was around 0.75 square kilometres, it spread over an area of about 6 square kilometres during 400 years of the Ottoman rule. The city, which performed a slower development in the period between the establishment of the Republic and 1975, started to grow rapidly in the 1980s and expanded into 60 square kilometres at present. In order to examine the spatial development of the city, Somuncu’s (1995) “Spatial Development Method” for the city of Kayseri as well as Ayhan and Çubukçu’s method, which was used for the spatial development of the city of İzmir have been employed. Besides, “The Remote Sensing Method has been utilised for the spatial development of Gaziantep between 1975-2018.