ÖLÜMÜ EVCİLLEŞTİRMEK: TÜRK HALK KÜLTÜRÜNDE ÖLÜM TEMELLİ MİZAH

Özet

Hayatın geçiş dönemlerinden sonuncusunu oluşturan ölüm, insanın yaşamı boyunca yüzleşmekten korktuğu ve kaçmaya çalıştığı mutlak sondur. İnsan, yaşamın kendisine sunduklarından zaman zaman şikâyetçi olsa dahi yaşamanın verdiği hazdan hoşnut olmakla beraber, yaşamın karşıtı olan ölümün vereceği ıstıraptan da endişe duyar. Bu çerçevede İsmail Abalı “Ölümü Evcilleştirmek: Türk Halk Kültüründe Ölüm Temelli Mizah” adlı kitabında, bu endişeyi aşma yollarından biri olan mizaha dikkati çekmektedir. Yazar, eserinde, halkın ölüme dair korkularının üstesinden gelebilmek ve bu korkuları zihinde daha kabul edilebilir hale getirmek için kültürel öğelerine aktardığı mizah unsurlarından nasıl faydalandığını ortaya koyacak somut örnekleri tespit etme gayretine girişmiştir. Eserinde, yaşamı evcil ve sevimli bir hayvana benzeten Abalı, ölümü ise vahşi, korkunç ve zapt edilmesi imkânsız bir canavar şeklinde niteleyerek Türk halk kültüründe ölümün nasıl evcilleştirildiğini değerlendirir.