Tarihsel Süreçte İltizam Sisteminin Sosyo Ekonomik Etkileri; Devlet Erkinin Kişisel Kullanımı “Mültezim”

Economic Effects of Iltizam System in Historical Process; Personal Use of The State Power "Mültezim"

Özet

Osmanlı İmparatorluğunun yıkılış sebeplerinden olarak değerlendirilen ayanların yükselişinin ilk evresi, iltizam sisteminin uygulamaya koyulmasıydı. Osmanlı toprak sistemi klasik çağda Osmanlı militarizmini besleyen tımar sistemiydi. On yedinci yüzyılın ikinci yarısından itibaren gerek maaşlı ordu birliklerinin sayısının artması gerekse de yapılan savaşlarda ki maliyetlerin artışı Osmanlı maliyesinde boşluklar oluşturmuştu. İltizam sistemi hazinenin nakit ihtiyacını gidermek için kullanılan genel bir politika aracı oldu. Tımar sisteminin nüfus yönetimini kolaylaştırıcı yanı uygulamaya konulan iltizam sistemi ile merkezi otoriteyi zayıflatmıştı. İltizam sahibi olan mültezimler zamanla merkezi otoriteden bağımsız yerel otoriteler haline gelmişti. Çalışmanın amacı Osmanlı iltizam sisteminin birçok medeniyetin potası haline gelen Osmanlı imparatorluğunda uygulama başarısızlığının tarihsel süreçteki erken dönem uygulamalarla kıyaslanmasıdır.

Abstract

First step of the rise of the Ayans, considered to be the reasons for the collapse of the Ottoman Empire, was the introduction of the iltizam system. The Ottoman land system was the timar system that fed Ottoman militarism in the classical age. Starting from the second half of the seventeenth century, both the increase in the number of the professional army units and the increase in costs in the wars created gaps in Ottoman finance. Iltizam system became a general policy instrument to supply cash needs of treasury. The simplification of the timar system to the population management, the iltizam system introduced has weakened the central authority. Iltizam owner who tax farmers became local authorities independent of the central authority over time. The aim of the study is to compare the application failure of the Ottoman tax farming system in the Ottoman Empire with the early practices in the historical process.