Dergiler / Biyolojik Çeşitlilik ve Koruma / 2010 / Cilt: 3 - Sayı: 3
Osmaneli Bilecik-Türkiye ve çevresinde doğal yayılış gösteren Lamiaceae taksonlarının risk kategorileri ve etnobotanik özellikleri
- Sayfa
- 31–45
- DOI
- —
Özet
Bu araştırmada, 2006-2009 yılları arasında Osmaneli Bilecik ve çevresinde doğal yayılış gösteren Lamiaceae familyasına ait 24 cinste 38’i tür, 17’si alttür ve 13’ü varyete seviyesinde olmak üzere toplam 68 tür ve türaltı takson tespit edilmiştir. Bu taksonların 14’ü endemik olup endemizm oranı % 20,59’dur. IUCN 2001 risk kategorilerine göre, endemik taksonlardan 13’ü LC, 1’i NT kategorisindedir. Belirlenen taksonların fitocoğrafik bölgelere göre dağılımı ise şöyledir; 15 takson % 22,06 İran-Turan Elementi, 11 takson % 16,18 Akdeniz Elementi [bunlardan 3’ü % 4,41 Doğu Akdeniz Elementi], 7 takson % 10,30 Avrupa-Sibirya Elementi, 2 takson % 2,94 Öksin Elementi [bunlardan 1’i % 1,47 Hirkan-Öksin Elementi, 1’i % 1,47 Karadeniz Elementi]ve 33 takson % 48,53 çok bölgeli veya fitocoğrafik bölgesi bilinmeyendir. Bölgede tespit edilen 7 takson A3 karesi, 2 takson A2 karesi ve 20 takson da Bilecik ili için yeni kayıt niteliğindedir. Ayrıca bölgede etnobotanik kullanımı en yaygın olan cinslerin Thymus, Salvia, Sideritis, Origanum ve Stachys olduğu belirlenmiştir. Bitkilerin çoğunlukla soğuk algınlığı, çay, baharat, deri hastalıkları, idrar söktürücü, şeker hastalığı, romatizma, prostat hastalıkları, hemoroid, böbrek taşı ve çeşitli ağrıların gideriminde kullanıldığı görülmüştür. Diğer taraftan Scutellaria, Phlomis, Wiedemannia, Nepeta ve Lycopus cinslerine ait taksonların etnobotanik kullanımlarına rastlanamamıştır
Abstract
In this study, its been determined the taxa which belongs Lamiaceae family, 24 genus, 38 species, 17 subspecies and 13 varieties, of total 68 species and underspecies taxa have been identified that naturally distributes in Osmaneli Bilecik and environs, between the years 2006-2009. 14 of these are endemic taxa and their ratio to total is 20.59%. According to IUCN risk categories 13 taxa belongs to LC, 1 taxon belongs to NT. The distribution of the determined taxa into the phytogeographical regions are, 15 taxa 22,06 % Irano-Turanion element, 11 taxa 16,18 % Mediterranean element 3 taxa 4.41 % East Mediterranean , 7 taxa 10,30 % Euro-Siberian element, 2 taxa 2,94 % Euxine element 1 takson Hirkano-Euxine Element and 1 takson Black Sea Element and 33 48,53 % taxa are pluriregion or unknown phytogeographical regions. 7 taxa are for A3 square and 2 taxa are for A2 square and 20 taxa are for Bilecik province new records which are determined. In addition, most common genera are Thymus, Salvia, Sideritis, Origanum ve Stachys. Plants were often used for cold, tea, spices, skin diseases, diuretic, diabetes, arthritis, prostate disease, hemorrhoids, kidney stones and for various pains removal. On the other hand, Scutellaria, Phlomis, Wiedemannia, Nepeta ve Lycopus taxa have not ethnobotanic usage