Dergiler / Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2019 / Sayı: 14
Âlemin Ezelîliği Tartışmalarına Muhyiddîn Muhammed b. Alî el-Karabâğî'nin Katkıları
- Sayı
- 2019 · Sayı: 14
- Sayfa
- 211–227
- DOI
- —
Özet
Kelâmcılar ile felâsifenin birbirinde büyük oranda ayrı perspektif ve kavram setleri kullanarak farklı açıklama getirdikleri konulardan biri de âlemin nasıl yaratıldığı meselesidir. Özellikle Eş’arî kelâmcılar, hususen de Gazzâlî’nin reaksiyonuyla bu konu, İslam düşünce tarihinde bu iki ekolün bakış açılarını yansıtan temsil gücü yüksek bir mesele olarak tartışılagelmiştir. Gazzâlî’nin, felâsifenin görüşlerindeki sakıncalara göstermek amacıyla telif ettiği Tehâfütü’l-Felâsife adlı eserinde ilk mesele olan âlemin ezelîliği konusu Osmanlı döneminde kaleme alınan ve genel olarak Tehâfüt olarak adlandırılan eserlerde de değerlendirilmiştir. Bu dönemde Hocazâde Muslihuddin Efendi’nin Gazzâlî’nin eleştirilerini değerlendiren çalışması üzerine ondan yaklaşık bir asır sonra haşiye ve ta‘lîkât türünden iki eser kaleme alınmıştır. Bu çalışmada Muhyiddîn el-Karabâğî’nin Hocazâde’nin çalışmasına yazdığı talikte âlemin ezelîliği tartışmalarını nasıl değerlendirdiği üzerinde durulacak ve bu tartışmalara yaptığı katkılar tespit edilmeye çalışılacaktır.
Abstract
The issue of how the world is created is one of the issues that Muslim theologians (mutekallimûn) and philosophers (falāsifa) provide different explanations by using different perspectives and sets of concepts. In the history of Islamic thought, especially with the reaction of Ashharite theologians, in particular al-Ghazālī, this subject has been discussed as a highly representative issue that reflects divergent perspectives of these two schools. In the work of Tahāfut al-falāsifah, which al-Gazzālī wrote in order to show the drawbacks in the views of the philosophers, the issue of the eternity of the world, which was the first issue, was also evaluated in the works called Tahāfut in the Ottoman period. During this period, after Khojazāda’s work evaluating the criticisms of al-Gazzālī, two works of super-commentary and taliqāt was written about a century later. In this study, it will be emphasized how Muhy al-Dīn al-Qarābāghī evaluates the debates of the realm of the world in the taliqāt written on Khojazāda’s work and his contributions to these discussions will tried to be determined.