ÇİVİ YAZILI KAYNAKLARA GÖRE ZUHMA – SUHME – SUHNE/İ

Özet

Bir yer ismi olarak Zuhma, tarihsel kayıtlarda ilk kez M.Ö. XV. yüzyılın son çeyreğinde bir Hitit antlaşma belgesi niteliğindeki (Pahhuwalı) Mita Metni (KUB XXIII 72 + KUB XL 10 + KBo L 66 + KBo L 216 + KBo L 218)’nde saptanmıştır. Sonrasında aynı yer adı, M.Ö. XII. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Asur çivi yazılı kaynaklarında Suhmu, Suhme ve Suhne/i isimleriyle geçmiştir. Yeni Asur kaynaklarına göre söz konusu ülke, güneyden kuzey yönüne doğru Murat Nehri’ni geçtikten sonra ulaşılan ülkedir. Yazılı belgelerden elde edilen kanıtlar Suhme/ Suhne/i ülkesinin Bingöl ve yakın çevresini kapsadığına işaret etmektedir. Kral Menua (M.Ö. 810 – 785) Dönemi ile birlikte Urartu egemenliğine giren Bingöl yöresi, Urartu çivi yazılı kaynaklarından anlaşıldığına göre daha küçük siyasal birimlere ayrılmıştır.

Abstract

The word of Zuhma; as a name of toponym, has been discovered in historical recordings for the first time in a Hittite treaty, the text of Mita of Pahhuwa (KUB XXIII 72 + KUB XL 10 + KBo L 66 + KBo L 216 + KBo L 218) in the last quarter of 15th century B.C.E. Later, after 12th century B.C.E the same territory appears as Suhmu, Suhme and Suhne/i in Assyrian cuneiform recordings. According to the new Assyrian resources; this area is the land, where can be arrived aftercrossing Murat river from south to north. Written documents indicate that the land of Suhme/Suhne/i has been located on Bingöl and its vicinity. Bingöl, where has been come under the domination of Urartu with the period of King Menua (810-785 B.C.), as understood from Urartian cuneiform documents has been divided into small administrations.