URARTULAR DÖNEMİ’NDE BİNGÖL VE ÇEVRESİNİN TARİHİ COĞRAFYASI HAKKINDA YENİ LOKALİZASYON ÖNERİLERİ

Özet

Bingöl yöresi Urartuların batı sefer güzergâhı üzerinde yer almaktadır. Bunakarşın yöredeki Urartu Dönemi ile ilgili bilgilerimiz sınırlıdır. Urartu Krallığı’nınbatı yayılımında Kayalıdere, Mazgirt, Palu ve Bağın gibi önemli merkezlerbilinmesine rağmen, özellikle Bingöl ve çevresinde, yeterli arkeolojikkazı ve yüzey araştırmalarının yapılmamış olması önemli bir eksikliktir. Bunarağmen M.Ö. 9. yüzyıldan itibaren birçok noktada karşı karşıya gelen Assur veUrartu Krallığı’na ait yazılı veriler ışığında bölgenin tarihi coğrafyası hakkındabirtakım fikirler öne sürmek mümkündür. Bölgenin mevcut arkeolojik dokusu,Urartu Krallığı’nın Bingöl ve çevresindeki egemenliğinden itibaren kronolojikolarak bu yazıtlar ışığında değerlendirilmiştir. Burada özellikle Assur YazıtlarındaBingöl yöresinin de içinde bulunduğu Nairi Ülkelerine yapılan askerîseferlerde adları geçen Alzu/Enzi/Enzite, Šuḫme/Šuḫni ve Alaue gibi yer adlarınınUrartu metinlerinde geçen Alzi, Šašnu ve Alaue şeklindeki yer adlarınakarşılık gelmesi ve olası lokalizasyon önerileri tartışılmıştır.