ARAP DİLİNDE MU‘ARREB VE FURÛK İKİLİSİ VÂHİDÎ’NİN EL-BASÎT ADLI TEFSİRİ BAĞLAMINDA

The Mu‘arreb and Furûk of the Arabic Language within the Context of Vâhidî’s Quranic Interpretation el-Basît

Özet

Hicri beşinci yüzyılın önemli dilbilimsel müfessirlerinden biri olan Vâhidî, Arapçanın farklı ilim şubelerinde eserler vermiştir. Vâhidî, ilmî birikimini yazmış olduğu bu eserlerin tümünde göstermiştir. Ağırlıklı olarak tefsir alanında çalışmalar yapan müfessirin bu tefsirleri incelendiğinde, onun, Arapçaya ne kadar hâkim olduğu görülecektir. Dolayısıyla, el-Basît adlı tefsirinin hemen hemen her sayfasında dil ve gramere ait malûmata yer vermiştir. Bu bağlamda o, söz konusu eserinde Arapçanın komşu diller ile etkileşimi neticesinde ortaya çıkan mu‘arreb ve anlamca birbirine yakın kelimeler arasındaki farkları, onların asıl anlamları ve bu anlamlar arasındaki nüansları tespit etmek manasındaki furûk olgularına da genişçe yer vermiştir. Muarreb kelimelerin gerek Arapça’da gerekse de Kur’ân’da yer alıp almadığı hususu ihtilafa konu olmuş ve ilim adamları tarafından detaylı bir şekilde tartışılmıştır. Vâhidî, hem Arapça’da hem de Kur’ân’da mu‘arreb sözcüklerin varlığını kabul eden dilcilerdendir. Dolayısıyla, ayetlerdeki bu tür kelimelerin tümünü izah etmektedir. Bununla birlikte o, furûk olgusu hakkında da teradüfçülerden farklı düşünmekte ve bu gibi kelimeleri ele alırken aralarındaki farklara değinmektedir.

Abstract

Vâhidî, who is one of the important linguistic interpretors of the Quran in the 5th century of the hegira, gave works on various scholarly branches of the Arabic language. Vâhidî showed his scholarly background in all these works of his. He mostly worked on the field of the Quranic interpretation, and upon examining his interpretations, it can be seen how much he marvelled in the Arabic language. Thus, he seems to have given place to the information on language and grammar in almost every page of his interpretation “el-Basît”. Within this context, he gave place, largely, to such phenomena as mu‘arreb which had emerged as a result of the interaction of the Arabic language with some neighbouring languages, and furûk which means to identify the differences between synonyms of words, their exact meanings and nuances among them. Whether Muarreb words take place both in the Arabic language and in the Quran became a subject to controversies, and was discussed in detail by scholars. Vâhidî is of the linguists that admitted the presence of mu‘arreb words both in the Quran and in the Arabic language. Therefore, he expounds all this kind of words within the verses of the Quran. In addition, he differs from the accidentalists on the phenomenon of furûk, and while dealing with such words he mentions the differences between them.