Âsım Kıraatinin Senedi ve Şu'be-Hafs Rivayetlerinin Temellendirilmesi

Özet

Üçüncü tabaka kurrâdan olan İmam Âsım’ın senedinde tabiînden Ebû Abdurrahman es-Sülemî, Zirr b. Hubeyş ve Ebû Amr eş-Şeybânî sayılmaktadır. Sülemî, Hz. Ali, Hz. Osman, Übeyy b. Ka’b, Zeyd b. Sâbit ve İbn Mes’ûd’dan; Zirr ise, İbn Mes’ûd, Hz. Ali, Hz. Osman’dan; Şeybânî de sadece İbn Mes’ud’dan okumuştur. Âsım, Hafs ile Şu’be arasındaki kıraat farkının nedeni olarak Hafs’a Sülemî’nin Hz. Ali’den gelen kıraatini, Şu’be’ye de Zirr’in İbn Mes’ûd’dan gelen kıraatini okuttuğunu belirtmiştir. Bu sebeple bazı eserlerde Hafs rivayetinin Sülemî / Hz. Ali’nin kıraati, Şu’be rivayetinin de Zirr / İbn Mes’ûd’un kıraati olduğu vurgulanmaktadır. Bu konuda Âsım’ın talebelerine verdiği cevap ne anlama gelmektedir? Âsım tamamen Sülemî’den aldığı usûlî ve ferşî ihtilafları Hafs’a, Zirr’den aldığı kıraati Şu’be’ye mi öğretmiştir, yoksa tercih ettiği muhtelif rivayetleri mi öğretmiştir? Bu çerçevede makalede konuyla alakalı rivayetler incelenip tahlil edilmiş, Hafs ve Şu’be’nin senedinde geçen tâbiîn ve sahâbenin kıraatinden örnekler verilerek zikredilen sorulara cevap aranmıştır. Netice itibariyle Hz. Ali, İbn Mes’ûd, es-Sülemî ve Zirr b. Hubeyş’in kıraat örneklerinde Âsım kıraatine uymayan vecihler şunu göstermektedir ki, Âsım hocalarından aldığı kıraat vecihleri arasından tercih ettiklerini talebelerine öğretmiştir. Bu nedenle Hafs rivayeti usûl ihtilafında genel olarak es-Sülemî’yi, Şu’be de Zirr b. Hubeyş’i temsil etmektedir. Ancak ferşî ihtilaflarda aynı durum söz konusu değildir. Çünkü Tefsir kaynaklarındaki rivayetlerden her iki râvînin okuyuşlarıyla Sülemî ve Zirr'in okuyuşlarının tamamen aynı olmadığı anlaşılmaktadır.

Abstract

In the sanad of Imam Asim, who is one of the thirdlayer qurras are Abu Abdurrahman as-Thulami, Zirr b. Hubaysh and Abu Amr as-Shaybani. Thulamî have taken lesson from Hz. Ali, Hz. Osman, Ubayy b. Ka'b, Zayd b. Sâbit and Ibn Mas'ud; Zirr have taken lesson from Ibn Mas'ûd, Hz. Ali, Hz. Osman; Shaybani have taken lesson only from Ibn Mas'ud. Asim has said about Recitation difference between Hafs and Shu'ba that he tought the recitation coming from Hz. Ali to Hafs and he tought the recitation coming from Ibn Mas'ûd to Zirr. Therefore İt Iyas Saîd in the some of books that Hafs’s report was Thulami / Hz. Ali’s report and Shu’ba’s report was Zirr / Ibn Mas'ûd’s report. What means the reply that he answered to his students? Did Asim teach completely usuli and fershi differences that he have taken from Thulami or different reports that he have preferred? In this window the reports about this subject have been examined and analyzed. Giving examples from the recitation of the companions and followes that their names have been mentioned in the sanad of Hafs and Shu'ba were sought Answers to the questions. As a result, the differences that do not comply with Asim recitation in the examples of Hz. Ali’s, Ibn Mas'ud’s, as-Thulami’s and Zirr b. Hubaysh’s recitation, show that Asim have tought his prefers from the differences he have taken from his teachers to his students. For that Hafs report, have represented generally as-Thulami. Şhu’ba have represented Zirr b. Hubaysh. However there is not the same situation fershî differences. Because it has understood that two reporter’s recitations was not the same wiht as-Thulami’s and Zirr b. Hubaysh’s recitations in the commentary sources.