Dergiler / Asya Studies / 2019 / Cilt: 4 - Sayı: 10
BARIŞ MANÇO’NUN “DÖRT KAPI” ADLI ESERİNİN METİNLERARASILIK BAĞLAMINDA İNCELENMESİ
- Dergi
- Asya Studies
- Sayfa
- 13–24
- DOI
- —
Özet
Julia Kristeva tarafından oluşturulan metinlerarasılık, tarihsel metinlerin birbirleriyle olan karşılıklı etkileşim ve alışverişine dayalı olarak kurgulanan post-modern bir söylem biçimidir. Bu yönüyle metinlerarasılık, aynı zamanda kolektif bir hafızanın ürünü olarak kavramları veya olguları zamandan bağımsız olarak yeniden üreterek toplumsal belleğin canlı kalmasına da yardımcı olur. Müzik eserleri de -doğası gereği- metinlerarası söylemlerin kullanılabileceği alanların başında gelmektedir. Nitekim XX. yüzyıl Türk popüler müzik tarihi açısından önemli bir isim olan Barış Manço, gündelik kaygılara ve konulara sıkışmayan eserleri ve özgün sanatçı kimliği ile alanında iz bırakmış sanatçılardan biri olarak bu çalışmaya konu olmuştur. Geçmiş ve bugün arasında kurduğu ilişkinin yanı sıra eserlerindeki çok katmanlı söylem biçimi, Manço’yu döneminin çok ötesine taşıyabilmiştir. Barış Manço’nun şarkılarında genellikle didaktik konular ağır basmakla birlikte dini motifli eserleri incelendiğinde, Anadolu inanç sistemleri ve özellikle Türk-İslam tasavvufuna ait pek çok mistik temayı bulabilmek mümkündür. İnanç, insan olmak ve öteki dünya gibi pek çok felsefi konuyu eserlerine taşıyan sanatçı, bestelediği şarkılarla Türk popüler müzik tarihinde ayrıcalıklı bir yerde durmaktadır. Bu şarkılardan birisi sanatçının 1985 yılında çıkardığı “24 Ayar” adlı albümünde yer alan Dört Kapı adlı eserdir. Türk-İslam kültüründen pek çok mistik söylemi içinde barındıran bu eser, nitel araştırma deseni kullanılarak metinlerarası bir bakışla incelenmeye çalışılmıştır.
Abstract
Intertextuality which was created by Julia Kristeva is a post-modern discourse that is fictionalized based on the mutual interaction and interchange between the historical texts. In this sense, intertextuality helps the social memory to be vivid by reproducing the concepts and phenomena independent from time and as the products of collective memory. Musical works -by nature- are one of the fields where intertextuality discourses can be used. Hence, Barış Manço who is important for XX century Turkish popular music history is the subject of this research as an artist with his works that were not limited to daily subjects and concerns and with his genuine artist identity. Multilayer discourses as well as the relation between past and the present that Manço establishes provided him to go beyond time. While the didactic subjects are mainly the focus of Barış Manço’s songs, when his religious works are examined it is possible to determine several mystical themes about the Anatolian belief systems and Turkish-Islamic Sufism. The artist who discusses many philosophical subjects such as belief, human nature and afterlife, stands out as a privileged person in the history of Turkish popular music with his compositions. One of these songs is Dört Kapı which is in the “24 Ayar” album that was released in 1985. This song which contains several mystical discourses from Turkish-Islamic culture was tried to be examined with an intertextual approach by using qualitative research design.