KARABAĞ SORUNUNUN TARİHSEL GELİŞİMİ VE SON KARABAĞ MUTAKABATI

Özet

Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki Karabağ, Azerbaycan Cumhuriyeti’nin toprak bütünlüğü açısından önemlidir ve tarihî Azerbaycan toprağıdır. 1723 yılından itibaren Azerbaycan topraklarının Rus işgaline uğramasıyla Ermenilerin bu topraklara göç ettirilmesi problemin başlangıcını oluşturur. Nadir Şah’ın ölümünden sonra Azerbaycan topraklarında ortaya çıkan yirmiye yakın Türk Hanlığı birlik oluşturamadıkları için Ruslara teslim oldu. Karabağ Hanlığı, Kürekçay Antlaşması (1805)’yla Rusya’ya bağlandı. Rusların bu dönemde Osmanlı Devletine ve İran’a karşı tampon oluşturdukları bölgelerden biri Karabağ’dır. Rusya, Gülistan Antlaşması (1813) ve ardından imzaladığı Türkmençay Antlaşması (1828)’yla Azerbaycan topraklarında etkisini artırdı. Bu antlaşmalarla Azerbaycan toprakları kuzey ve güney şeklinde ikiye ayrıldı, Ermenistan Devletinin temelleri atıldı. Makalede Azerbaycan topraklarında Türk tarihi göz önüne alınarak Rusya’nın Azerbaycan topraklarına girişi anlatıldı ve Karabağ sorununun kısa tarihi verildi. Bağımsızlıktan sonra Karabağ meselesi noktasında Azerbaycan ve Türkiye ilişkileri, Türkiye’nin bölgedeki konumundan ve bağımsızlık Sonrası Kafkasya’da Azerbaycan-Ermeni İlişkileri kapsamında incelendi. 2020 yılında gerçekleşen 44 gün süren Karabağ savaşı, Azerbaycan’ın zaferiyle sonuçlandı. Azerbaycan, Rusya ve Ermenistan arasında Karabağ mutabakatı imzalandı. Makalede, Karabağ mutakabatınn sonuçlarıyla yeni bir sürecin başladığı görüldü.

Abstract

In terms of the territorial integrity of the Azerbaijan Republic, Karabakh between Azerbaijan and Armenia is important and the historical Azerbaijani territory. During the reign of Russian Tsar Peter I, after 1723, the beginning of the problem is the Russian occupation of Azerbaijani territory and the migration of Armenians to these territories. After the death of Nadir Shah, who is ruler of the Afsharid Dynasty, about twenty Turkish Khanates emerged in the territory of Azerbaijan, which surrendered to the Russians because they could not form a union. The Karabagh Khanate was connected to Russian with the Kurekcay agreement (1805). During this period, Russia was one of the regions where Karabagh was used as a buffer against the Ottoman Empire, Iran.and Russia expanded its control over Azerbaijani territories with the Treaty of Gulistan (1813) and the Turkmenchay treaties (1828). With the agreements, the Azerbaijani territories were divided into north and south, the Armenian State was laid in these lands. The article deals with taking into account the Turkish history of Azerbaijani lands, Russia’s entry into Azerbaijani lands, and a brief history of the Karabakh conflict. Also, its focus on the independence of Azerbaijan and the Karabakh question was examined from the point of view of the role of Turkey in the post-independence sense of the relations between Turkey and Azerbaijan- Armenia in the Caucasus. The Karabakh War, which lasted 44 days in 2020, resulted in the victory of Azerbaijan. The Karabakh agreement was signed as a sign of goodwill by Azerbaijan, Armenia, and Russia. With this agreement, it was decided to open the Zenzegur (Nakhchivan) and Lachin Corridor. Karabakh is critical not just for Azerbaijan and Armenia, but also for the continuation of Turkey's political and economic links with the Turkish World. It was shown in the article that the results of the Karabakh agreement began a new phase.