Doğu Türkistan’da Yakup Beg Hâkimiyeti:Dış İlişkiler, Ordu Ve Askeri Yenilikler

Özet

Yakup Beg, Kaşgar ’a 1865 yılında Hokand Hanlığı’nın yardım kuvvetleriyle gelmiştir.Kısa süre sonra Kaşgar Hanı Büzürk Han Töre’yi sa f dışı bırakmıştır. YakupBeg, 1867 yılında Kaşgar Hanlığı’nın yeni hâkimi olduğunu ilan etmiştir. Ruslarınelindeki İli Bölgesi hariç Doğu Türkistan’da birliği sağlamıştır. Ruslar BatıTürkistan’daki faaliyetlerini Doğu Türkistan’da da uygulamak istemişlerdir. Bununüzerine Yakup Beg, Doğu Türkistan’daki hâkimiyetini sağlamlaştırmak için uluslararasıgirişimlerde bulunmuştur. Ruslarla, İngilizlerle ve Osmanlı Devleti ile diplomatikilişki kuran Yakup Beg, Osmanlı Devleti’ne elçi göndererek taabiyet talebindebulunmuştur. Doğu Türkistan’da hutbe halife Abdülaziz adına okunmaya başlanmışve Yakup Beg’e Osmanlı Devleti tarafından “Emir” unvanı verilmiştir. Ruslarla veİngilizlerle ticaret anlaşmaları yapılmıştır. Yakup Beg, Doğu Türkistan’da birliğisağlayıp, dönemin önemli devletleriyle ilişki kurarak ve ordusunu modernleştirme fa aliyetlerinegirişerek hâkimiyetini güçlendirmiştir. Askeri teşkilatlanmaya, ordununeğitimine ve ordunun modernleştirilmesine önem vermiştir. Osmanlı Devleti’nden veHindistan’daki İngiliz İdaresi’nden gelen askeri öğretmenler orduyu eğitmişlerdir.Yakup Beg, modern silahların teminine çalışmakla birlikte Doğu Türkistan’da kurduğusilah ve kapsül fabrikalarıyla dışa bağımlılığı azaltmaya çalışmıştır. Ruslarınbaskısına karşı direnmiş ve resmi elçi talebini kabul ettirip böylelikle İngilizlerlede resmi görüşmelere başlanmasını sağlamıştır. Doğu Türkistan üzerindeki baskılarYakup B eg’in güçlü bir ordu kurmasını gerektirmiş ve dönemin önemli devletleriylekurduğu ilişkiler de kurduğu ordunun şekillenmesini sağlamıştır. Bu makalede YakupBeg’in dışilişkileri ile birlikte askeri faaliyetleri, ordusu, ordusunun eğitimi ve askeriteşkilatı dönemin kaynaklarında geçen bilgiler ışığında aktarılmaya çalışılmıştır.