BİR ÇEVİRİ KALİTESİ ÖLÇME ARACI ÖNERİSİ

Özet

Çeviri kalitesinin ölçülmesi her zaman ilgi gören akademik alanlardan biri olmuştur. Bunun sonucunda da birçok çeviri değerlendirme aracı/yönergesi ortaya çıkmıştır. Ama bunlardan pek azı çeviri çözümlerini bir değerlendirme ölçütü olarak görmüştür ve hiçbiri Türkçeye yapılan çevirileri değerlendirmek için kullanılmamıştır. Bu iki farklılık, bu çalışmada sunulan ölçme aracının öne çıkmasına ve ilgili alanyazına kayda değer bir katkı sağlamasına imkan sunmaktadır. Söz konusu araç, yazarın doktora tezi (Yildiz, 2016) kapsamında üretilmiş ve bu çalışma ile daha da geliştirilmiştir. Değerlendirme aracı hem çeviri hataları hem de çeviri çözümleri üzerine inşa edilmiştir. Çeviri çözümünü bir parametre olacak işlevselleştirmek için alıntılanan kullanım kılavuzunda katılımcılara sorun oluşturması beklenen 25 unsur belirlenmiş ve bu unsurlar ölçme aracının ilk kısmını oluşturacak şekilde çalışmaya dahil edilmiştir. İkinci kısım sadece çeviri hatalarına odaklanmaktadır. Araç, iki hata türünü irdelemektedir: mekanik hatalar ve aktarım hataları. Bu çalışma, ölçme aracı ile birlikte çeviri çözüm ve hatalarına verilen puanların katlanarak arttığı bir puanlama tablosu da sunmaktadır. Küçük, büyük ve kritik hatalara sırasıyla (-2), (-4) ve (-8) puan verilirken kısmen kabul edilebilir ve kabul edilebilir çözümler (+2) ve (+4) puan ile ödüllendirilmiştir. Çalışmada aynı zamanda puanlama tablosunun anlamlandırılmasını kolaylaştıracak bir puanlama yönergesi de önerilmiştir. Bu yönergenin aracın nesnelliğini ve değerlendiriciler arası güvenilirliği geliştireceğine inanılmaktadır. Önerilen ölçme aracı, bu iki bileşeni ile de alana katkı sağlamaktadır. Aracın; çeviri eğitimi veren kurumlar, çevirmen dernekleri v

Abstract

Translation quality assessment has always attracted a great deal of scholarly attention, which has resulted in several translation assessment tools/rubrics. Yet very few were observed to incorporate translation solutions as evaluative parameters and, to the author’s best knowledge, none was identified to assess the quality of translations into Turkish. These two features help the tool presented herein stand out and make a substantial contribution to the related literature. The tool was originally available in the author’s doctoral dissertation (Yildiz, 2016), but an improved version was proposed in this paper. It was built on translation errors and translation solutions. To be able to judge a solution’s acceptability, 25 rich points (PACTE, 2009) were identified in the excerpted manual. The rich points are located in the first part of the tool, while the second portion was solely based on the erroneous translation segments. The tool incorporates two types of errors – i.e., mechanical and transfer errors. The paper also proposes a grading table, featuring solution- and error-based grades in exponential increments. The minor, major, and critical errors are penalized with (-2), (-4), and (-8) points, whereas partially acceptable and acceptable solutions are awarded (+2) and (+4) points, respectively. The grading table is accompanied by a rubric to describe how the degrees of errors and solutions can be operationalized, which is believed to promote objectivity and inter-rater reliability. The tool notably contributes to the literature with these two components as well. It is thought to be usable by translation schools, translators associations, and translation companies

Anahtar kelimeler: Çeviri kalitesinin ölçülmesi, ölçme aracı, yönerge, puanlama, hata, çözüm