Dergiler / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi / 2014 / Cilt: 1 - Sayı: 2

SABİR’İN DEHHUDA’YA ETKİSİ

SABİR’S İMPACT ON DEHHUDA

Sayfa
113–126
DOI
—

Özet

Bu makalede, Azerbaycan’ın ünlü satirik şairi Mirza Alekber Sabir Tahirzade’nin edebi uslüpaçısından İranlı şair Alekber Dehhuda’ya olan etkisinden bahsedilmektedir. Mirza Alekber Sabir şiirlerini, “Molla Nasreddin” dergisinde yayınlayarak, XX. yüzyıl Azerbaycan edebiyatında yeni bir edebi okulun temelini atmıştır. Aynı dönemde Alekber Dehhuda tarafından Tahran’da yayınlanan “Sur-ı İsrafil” satirik dergisinde de Sabir’in metodundan yararlanılmağa başlanmıştır. Çünkü Sabir, Meşrute Devrimi’ne sık sık değinmekte, şiirlerinin bir kısmını dönemin İranında mevcut olmuş siyasi, sosyal ve kültürel problemlere hasretmekteydi. Bu şiirler, İran’da büyük çapta etkiye neden olmaktaydı. Şöyle ki, ülke dahilinde Kaçar Sülalesini bu şekilde eleştirmek imkansızdı. Sabir, eserlerinde eleştirel satirik uslüptan yararlanarak, Dehhuda gibi devrimci güçleri etkileyebilmişti. O, hurafe, cehalet, bilgisizlik, kadın hakları, Şura meclisinin kurulması gibi konulara temas etmekteydi. “Molla Nasreddin” dergisine yansıyan siyasi düşünceleri kabul eden Dehhuda, Bakü’de bulunan “Himmet” örgütünün bir kolu olan “İctimaiyyûn-ı-Amiyyûn”un amaç ve hedeflerini rağbetle karşılamaktaydı. O, Sabir’in “Ahvalpürsanlık, Yahut Konuşma”, “Sabret”, “Terpenme Amandır Bala, Gafletten Uyanma” gibi şiirlerine nazire yazmıştır.

Abstract

Current research in humorous literaturalism of Mirza Ali Akbar Saber Taherzadeh influenced Ali Akbar Dekhoda Iranian poet. Saber poems are available in various versions of the Mollanasredin newspaper. Literaturalism in the beginning of 20th century in Azarbaijan has been set as foundation. Meanwhile Ali Akbar Dekhoda the chief editor of Soore Israfil Newspaper in Tehran utilized Saber style in a comedic section. Saber paid significant attention to Iran’s constitution revolution; and a portion of his works was about Iran’s politics, society & cultural issues. These works when they reached Iran, it was highly respected. Because, Ghajar political and social system was seriously criticized in form of comedic strips, to a point that it was forbidden within the Country. Saber in his works was able to by using humorous method to influence the minds revolutionaries such as Dekhoda towards his own style. He took into consideration problems such as the following:Fetish, ignorance, illiteracy, women’s rights, concepts such as society equality, freedom, government that abides by the Laws, & starting a parliament. Dekhoda accepted the political ideas that were mentioned in the Mollanasredin Newspaper. He was interested in a branch of Hemat Baku known as Ejtemaion-Amion. The following works of Saber were imitated: “Ehvalporsanlık yahud qonuşma, Terpenme, amandır, bala, qefletden ayılma, sebr et”.Our current research is dependent upon Mollanasresdin Newspaper issues, which we have published in format of book in Baku. One of the books is named Hoop Hoop & the other is Azari Research. The research has been conducted by Azerbaijan researchers and available to the public at the Akhundaf Library in Baku. Different issues are available; this has been reviewed by Iranian researchers.

Anahtar kelimeler: Molla Nasreddin, Sur-ı İsrafil, Sabir, Dehhuda, Satira.