XV əsrdə Şərqi Anadoluda Azərbaycan Türk amilinin güclənməsi (Şərəf xan Bidlisinin “Şərəfnamə” Əsəri Əsasında)

Strengthening of the Azerbaijani Turkic factor in Eastern Anatolia in the 15th century (based on the “Sharafname” of Sharaf Khan Bidlisi)

Özet

XV əsr Şərqi Anadolunun və Azərbaycanın etnik-siyasi tarixində önəmli yer tutur. Bu dövr, bir tərəfdən, adı çəkilən bölgələrdə türk etnik amilinin güclənməsi, digər tərəfdən, Qaraqoyunlu və Ağqoyunlu dövlətlərinin yaranıb yüksəlməsi ilə xarakterizə olunur. Bu dövlətlər Azərbaycanın, eləcə də Şərqi Anadolunun etnik tarixində aparıcı rol oynamış, Türk-İslam dünyasının siyasi və mədəni intibahını şərtləndirmişdir.Məqalədə XVI əsrin məşhur tarixçisi Şərəf xan Bidlisinin “Şərəfnamə” əsərindəki məlumatlar əsasında bəhs olunan dövrdə Şərqi Anadoluda Azərbaycan türk amilinin güclənməsini şərtləndirən amillər və başlıca hərbi-siyasi proseslər izlənilir. Belə bir nəticəyə gəlinir ki, Azərbaycan Qaraqoyunlu və Ağqoyunlu dövlətləri bölgənin digər siyasi gücləri ilə müqayisədə türk etnik amilinin güclənməsində daha intensiv rol oynamışlar. Digər tərəfdən, sonrakı mərhələdə Səfəvi dövlətinin ortaya çıxması ilə Azərbaycan türk etnik amili daha da güclənmiş, Azərbaycan bölgədə daha ehtişamlı siyasi güc qazanmışdır.

Abstract

The 15th century played an important role in the ethnic and political history of Eastern Anatolia and Azerbaijan. This period, on the one hand, characterized by an increase of the Turkic ethnic factor in the above-mentioned regions, and on the other, by the emergence and strengthening of the states of Karakoyunlu and Akkoyunlu. These states, having played a leading role in the ethnic history of Azerbaijan, as well as Eastern Anatolia, contributed to the political and cultural revival of the Turkic-Islamic world.The article, based on the dates of the author of “Sharafname” Sharaf Khan Bidlisi, examines the factors that led to the strengthening of the Turkic factor in Eastern Anatolia, and the main military and political processes of the 15th century. Azerbaijani states of Garagoyunlu and Agqoyunlu played a more active role in strengthening the Turkic ethnic factor, compared with other political forces in the region. On the other hand, with the emergence of the Safavid state at a later stage, the Turkic ethnic factor in Azerbaijan became even stronger, and Azerbaijan gained great political power in the region.