Dergiler / Akademi Sosyal Bilimler Dergisi / 2021 / Cilt: 8 - Sayı: 24
POSTMODERNİZM VE JEOMORFOLOJİ İLİŞKİSELLİĞİNE KUANTUM MEKANİĞİ AÇISINDAN BİR BAKIŞ
- Sayfa
- 492–509
- DOI
- —
Özet
Bu makale, Postmodern bir metafor olan kuantum mekaniğinin Jeomorfolojik düşünce yapısında ve uygulamada, jeomorfoloji ilişkisinde meydana gelen dramatik dönüşüm ve değişimleri ele almaktadır. Fen bilimlerinde, özelde fizik biliminde meydana gelen yapısal değişimler, gelişmeler doğa bilimlerinin epistemolojisi, ontolojisini etkilemiştir. Coğrafya ve daha özelde Jeomorfoloji, kökeni neredeyse İnsanlık tarihi kadar eski bir düşünce yapısına sahiptir. Bu düşünce yapısı genel bir bakış açısıyla çeşitli paradigmatik değişimlerden etkilenmiştir. Jeomorfolojinin entelektüel bir disiplin olarak ortaya çıkışı 19. yüzyıla dayanmaktadır. Ancak bu noktada Jeomorfolojinin insanlık tarihi içinde önemli aşamalardan geçtiği de unutulmamalıdır. Jeomorfolojinin konuları ele alış biçiminde, bilimsel kantitatif iddialarında, yaklaşımlarında ve yöntem bilimi bu dönemde hâkim olan madde odaklı fen bilimleri ve doğa bilimleri felsefesinin etkisi altında kalmıştır. 20. yüzyılın başlarında, fizik biliminde meydana gelen madde ve enerji odaklı entropiler, davranışsal algoritmalar kuantum mekaniğinin gündeme gelmesine ve modern bilimin eleştirilmesine, çeşitli meşrutiyeti sarsılmaların odağı altında şekillenmelere neden olmuştur. Bu sarsılmalar, yeryüzü dinamiklerinde kaotik model gelişimlerine zemin hazırlamıştır. Kaotik sistemler aynı zamanda bağımlı veya bağımsız spatial, temporal, lineer ve non-lineer uyuşmazlıklara neden olmuştur. Yapılan değerlendirmelere göre, kuantum mekaniği, sadece modern bilimin “bilimsellik” iddiasını sarsmakla kalmamış aynı zamanda Postmodern bir metaforik algıyla Jeomorfoloji felsefesini ampirist, mantıksal pozitivizm ve eleştirel rasyonalizm yaklaşımlarıyla yakından etkilemiştir.
Abstract
This article deals with the dramatic transformations and changes occurring in the thought structure of Geomorphology and the relationship between geomorphology in practice of quantum mechanics, which is a postmodern metaphor. Structural changes and developments in science, physics in particular, have affected the epistemology and ontology of natural sciences. Earth sciences and more specifically Geomorphology have a mindset that is almost as old as human history. This mindset has been influenced by various paradigmatic shifts from a general perspective. The emergence of geomorphology as an intellectual discipline dates back to the 19th century. However, at this point, it should not be forgotten that geomorphology has passed through important stages in human history. The way geomorphology deals with the subjects, its scientific quantitative claims, approaches and methodology have been under the influence of the substanceoriented philosophy of natural sciences and natural sciences that dominated this period. At the beginning of the 20th century, material and energy-oriented entropies, behavioral algorithms, which occurred in physics, caused quantum mechanics to come to the fore and criticized modern science, and its various constitutionalism was shaped under the focus of shakes. These tremors paved the way for chaotic model developments in earth dynamics. Chaotic systems also caused dependent or independent spatial, temporal, linear, and non-linear conflicts. According to the evaluations made, quantum mechanics did not only shake the claim of “scientific” of modern science, but also closely influenced the philosophy of geomorphology with a post-modern metaphorical perception with empiricist, logical positivism and critical rationalism approaches.