Dergiler / Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi / 2022 / Sayı: 103
ALEVİLİKTE CEM VE SEMAH’IN KAYNAĞI OLARAK GÖRÜLEN MİRAÇ HADİSESİ VE KIRKLAR CEMİ
- Sayı
- 2022 · Sayı: 103
- Sayfa
- 187–203
- DOI
- —
Özet
Makale Aleviliğin temel ibadet biçimi cemleri, cemlerin ayrılmaz bir parçası olan semahı ve bu bağlamda cemin ve semahın çıkış kaynağı olan Kırklar Cemini ya da Kırklar Meclisi’ni ele almıştır. Miraç hadisesinde ve Kırklar Meclisi’nde geçen önemli bazı hususlara vurgu yapılmıştır. Alevilikte, Hz. Muhammed’in miraca çıkma olayı nasıl gerçekleşmiş, Peygamberi kim davet etmiş ve bu yolculukta neler yaşanmış, yolculuk sonrası Kırklar Meclisi’ne uğraması nasıl gerçekleşmiş, orada neler konuşulmuş, semah nasıl dönülmüş ve semah dönerken gerçekleşen hadiseler neler, makalede bunlar anlatılmıştır. Hz. Ali’ye bağlı olan, onun yolundan giden Aleviler için cem çok önemlidir. Cem, Alevilerin ibadet hayatının en önemli unsurudur. Ceme giderken abdest alınır, temiz kıyafetler giyilir. Cem meydanına girerken kapısına niyaz edilir, eşiğine basılmadan içeri girilir. Bir dedenin gözetiminde, önderliğinde gerçekleşen cem ibadetine dargınlıklar giderilmeden başlanmaz. Dargın, küskün canlar varsa dedenin huzuruna gelir, barıştırılırlar. Çünkü cemde kimse kimseyle küs, dargın veya kavgalı kalamaz. Zakir’in çaldığı bağlama ve söylediği deyişler, duvaz imamlar, miraçlamalarla, mersiyelerle cemde bulunan canlar dış dünyadan, arzu ve isteklerinden tamamen uzaklaşır, Allah’a yaklaşır. Okunan miraçlamada Peygamberin göğe yükselişi, Kırklar Meclisi’ne girişi, Kırklarla semaha katılması anlatılır ve bazı bölümler cemde bulunan canlar tarafından kısmen canlandırılır. Semah ise cem ibadetindeki on iki hizmetten biridir. Cem ibadetlerinin genellikle sonuna doğru dönülen semahlar Hakk için dönülür. Hem semah dönülürken hem de semah bitiminde dede, “Hakk için ola, seyir için olmaya” diyerek aslında semahın kutsal bir dönüş olduğunu, bir oyun olmadığını, ibadetin bir parçası olduğunu vurgular. Cem ibadeti esnasında dedenin “Semahlarımız Kırklar Semahı ola”, “Cemimiz Kırklar Cemine yazıla.” gibi sözleri de Aleviler için Kırklar Meclisi’nin önemini ve kutsallığını gösterir.
Abstract
This article aims to deal with the cem which is the main form of worship in Alevism, the Semah as an inseparable part of the cem, and in this context, the cem of the Kırklar or the Kırklar Council considered to be the source of cem and semah. The study focuses on some important issues in the Miʿrāj event and in the Kırklar Council. In Alevism, how the Prophet Muhammad’s ascension took place, who invited the Prophet and what happened during this journey, how he stopped by the Forties Council after the journey, what was discussed there, how the semah was performed, and what happened during the semah, are explained in the article. Cem is very important for Alevis who are loyal to Hz. Ali, and a vital element for their worships. While going to cem, Alevis perform ablution and wear clean clothes. While entering the cem square, a prayer is made at the door and entered without stepping on the doorsills. Cem takes place under the leadership of the worship leader called Dede. Cem worship cannot be started until the resentment is resolved. If there are any resentful and offended people in cem session, they come to Dede and they are reconciled. It is because in cem, no one can be resentful and offended or in a fight with anyone. With the instrument played by zākir and his sayings, miʿrājlama and elegies, people in cem completely distance themselves from the outside world and their desires, and become closer to Allah. In the miʿrājlama, the Prophet Muhammad’s ascension to the sky, his entrance to the Kırklar Council, his participation in the semah with the Kırklar are described and some parts are partially animated by people in the cem. Semah is one of the twelve services. Semahs, which are usually performed towards the end of cem rituals, are performed for Allah. Both during the semah and at the end of the semah, the Dede emphasizes that the semah is actually a sacred return, not a game, but a part of worship, by saying, “For Allah, not for watching”. During the cem worship, the Dede’s words such as “Let our semah be the Kırklar Semah”, “Let our cem be written to the cem of the Kırklar” show the importance and sanctity of the Kırklar Council for Alevis.