Dergiler / Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi / 2022 / Sayı: 103
İLİYA RAŞKOV BLISKOV’UN DYADO DOBRİ HİKÂYESİ VE BULGARİSTAN YENİPAZAR (NOVİ PAZAR) TEKKE KOZLUCA (İZBUL) KÖYÜ MUSA BABA TEKKESİ
- Sayı
- 2022 · Sayı: 103
- Sayfa
- 87–120
- DOI
- —
Özet
Bu çalışmada Bulgar Uyanış Dönemi (Vızrajdane) yazarı ve aydını İliya Raşkov Blıskov’un Dyado Dobri (Dobri Büyükbaba / Dede) adlı edebi eserine odaklanıyoruz. Bu esere olan ilgimiz, Kuzeydoğu Bulgaristan’daki Müslüman ibadet yerlerinin (tekkeler, türbeler) ve özellikle Yenipazar’ın Tekke Kozluca (İzbul) köyündeki Musa Baba Tekkesinin tarihi ve günümüzdeki durumuna adanmış ve konusu daha geniş kapsamlı bir araştırmamızla bağlantılı olarak ortaya çıktı. İliya Blıskov’un Dyado Dobri hikâyesi 1886’da Rusçuk (Ruse)’ta yayınlanır. Bu edebi eser, Tekke Kozluca köyü yakınlarında bulunan Musa Baba Tekkesini anlatan Bulgarca yayınlanmış en eski metinlerden biri olduğu için ilgimizi çekti. Bundan başka Bulgaristan’daki Türk (Müslüman) nüfusun tarihini ve kültürünü dolaylı olarak ya da doğrudan inceleyen bazı bilimsel çalışmalarda İliya Blıskov’un edebi eserleri (hikâyeleri) kaynak olarak gösterilmektedir. Burada amacımız Blıskov tarafından yazılanları aktarmak fakat bunu yaparken bu yazılanları arşiv belgeleriyle ve çeşitli çalışmalarla karşılaştırmaktır. Bu şekilde konuya ek olarak ışık tutacağımıza inanıyoruz. Çeşitli tarihi, coğrafi, etnolojik, yerel tarih ve kültürü vs. konulu araştırmalardan elde edilen bilgiler bazen birbiriyle çelişmekte, bu ise malzemenin sentezini ve genelleştirmesini zorlaştırmaktadır. Bunu bir yere kadar çeşitli kaynaklara başvurarak elimizden geldiğince gidermeye çalıştık. Tabii, konuyu tam tamına kapsadığımızı ve detayına kadar incelediğimizi iddia etmiyoruz.
Abstract
In this study we focus on the “Diado Dobri” short story of Iliya Rashkov Blaskov who is a writer and social activist of Bulgarian Revitalization (Vazrazhdane) period. Our interest in this study arose in connection with our broader research devoted to the history and present situation of Muslim worship places (monarchies, mausoleums) in Northkte eastern Bulgaria, and specifically the Musa Baba lodge in Tekke Kozluca (Izbul) village of Yenipazar (Novi Pazar). The story of Iliya Blaskov’s “Diado Dobri” was published in Rusçuk (Ruse) in 1886. This literary work intrigued us because it is one of the oldest published texts in Bulgarian describing the “Musa Baba” lodge located near Tekke Kozluca village. Moreover, in some scientific studies that directly or indirectly examine the history and culture of the Turkish (Muslim) population in Bulgaria, the works (short stories) of Iliya Blaskov are cited as sources. Our aim here is to convey what was written by Bliskov, while doing this, we compare these writings with archival documents and various studies. In this way, we believe that we will contribute on the subject. The information obtained from various historical, geographical, ethnological, and local history and culture studies etc. sometimes contradicts each other, which makes the synthesis and generalization of the material difficult. We tried to resolve this as much as we could by referring to various sources. Of course, we do not claim to have covered the subject fully and examined it in detail.