Umûm Mekâtib-i İbtidâiye’de Okutulmak Üzere Hazırlanmış Bir İslam Tarihi Ders Kitabı: Târih-i İslâm’a Bir Nazar

Özet

Tanzimat dönemiyle başlayan sıbyan okullarındaki düzenlemelerin en kapsamlısı 1 Eylül 1869 tarihinde yayımlanan Maârif-i Umûmiye Nizamnâmesi ile gerçekleşmiş, bu nizamnâme ile sıbyan mekteplerinin müfredatı belirlenmiş ve bu derslerde okutulacak kitaplar hazırlanmıştır. Hazırlanan bu ders kitaplarından birisi de İbnü’n-Nüzhet Cevâd’ın hazırladığı Târih-i İslâm’a Bir Nazar isimli İslam tarihi ders kitabıdır. Kitap, Tedrîsât-ı İbtidâiye Kanûn-ı Muvakkatı kanunu ile daha önce var olan İbtidâî ve Rüşdî okulların birleştirilmesiyle oluşturulan Mekâtib-i İbtidâiye-i Umûmîlerin ikinci senesinde okutulmak üzere hazırlanmıştır. II. Meşrûtiyet döneminde hazırlanan Târih-i İslâm’a Bir Nazar kitabı genel olarak dönemin ders kitaplarının hazırlanışı hakkında bilgi vermekte özelde ise İslam tarihi ders kitaplarının içeriği ve İslam tarihi dersinin işleniş metodu hakkında önemli ipuçları vermektedir. Eser II. Meşrûtiyet döneminde ilköğretim okullarında okutulan İslam tarihi dersi hakkında araştırmacılara fikir vermesi açısından önemlidir. Bu çalışmada İbnü’n-Nüzhet Cevâd tarafından kaleme alınan Târih-i İslâm’a Bir Nazar adlı İslam tarihi ders kitabı tanıtılmış, kitabın latin harflerine çevirisi yapılmış ve kitap hakkında bir değerlendirme yapılmıştır.