Türkiye’de İletişim Sosyolojisi Çalışmaları Üzerine Tarihsel Bir İnceleme

Özet

XX. yüzyılda kitlesel bir olgu haline gelen iletişim, sosyolojinin de ilgi alanına girerek özellikle kitle iletişimine ve bu iletişimi olanaklı kılan süreçlere, neden olduğu etkilere ilişkin geniş çaplı bir toplumsal ve tarihsel bakış açısı oluşturmuştur. İletişim sosyolojisi temelde iletişimi şekillendiren tüm toplumsal, kültürel ve tarihsel süreçleri göz önünde bulunduran bütünlüklü bir bakış açısına işaret etmektedir. İletişim sosyolojisi çatısı altında toplanan çalışmalarda ise iletişim olgusu sıklıkla toplumsal sürekliliğin önemli bir koşulu olarak görülmektedir. İletişimi derinlemesine anlama ve yorumlama çabasıyla birlikte toplumun sosyal, ekonomik, politik, kültürel yapısının ve gerçekliğinin de iletişim aracılığıyla anlaşılmasında sosyoloji disiplini etkin bir role sahiptir. Bu çalışma iletişim kavramının XX. yüzyıldan itibaren farklı sosyolojik perspektiflerde nasıl incelendiğini, sosyolojinin bir alt disiplini olarak iletişim sosyolojisinin nasıl işlediğini ele alarak, sosyoloji geleneği içerisindeki iletişim tartışmalarının Türkiye’deki seyrinin genel bir panoramasını çıkarmayı amaçlamaktadır. Araştırmada geçen örnek çalışmalar oldukça geniş bir literatür sahasının özet bir bölümü niteliğindedir. Bununla birlikte, iletişim sosyolojisi başlığı altına dahil edilebilecek çalışmaların Türkiye’de yıldan yıla artış gösterdiği görülmüştür.

Abstract

Communication, a mass phenomenon of the twentieth century, has also entered the domain of sociology and created a broad social and historical perspective on mass communication, the processes that make this communication possible and its impact. Sociology of communication basically refers to a holistic perspective that considers all social, cultural and historical processes involved in communication. In studies placed under this field, the phenomenon of communication is often considered as an important condition of social continuity. The discipline of sociology has an active role in understanding and interpreting communication in depth as well as utilizing communication as a means to shed light on the social, economic, political and cultural structure and reality of society. This study aims to portray a general panorama of the discussions of communication within the field of sociology with a particular focus on its treatment under different sociological perspectives in Turkey since the twentieth century. The case studies presented in this paper represent a summary of a quite broad field of literature. It is also clear that the number of works to be included under the heading of the sociology of communication has increased over the years in Turkey.

Anahtar kelimeler: İletişim Sosyolojisi, Kitle İletişimi, İletişim Kuramları, Kültürel Çalışmalar