1830: Fransa’nın Cezayir’i İşgali, Abdülkadir’in Yükselişi ve Amerikan Kamuoyunda ‘Abdülkadir’ Hayranlığı

1830: French Occupation in Algeria, the Rise of Abd el Qadir and the Abd el Qadir admiration in USA.

Özet

19.yüzyılın pek çok ünlü yazar ve politikacısının kendi çağlarının en etkili simalarından biri olarak Abdülkadir adında, bütün resimlerinde İslami geleneksel giysiler içinde görünen bir Kadiriye şeyhini göstermesi bugünden bakıldığında son derece ironiktir. 19.yüzyılın ikinci çeyreğinde özellikle ABD’de Abdülkadir adındaki bu şeyhin kamuoyunda yaygın olarak bilindiği ve takdir edildiği, onun onuruna beste yapıldığı ve hatta yeni kurulan bir kente onun adının verildiği görülmektedir. Bu çalışmada 1830’daki Fransız işgaline karşı Cezayir halkını örgütleyen ve onlara liderlik eden Emir Abdülkadir el Cezayiri’ye Avrupa ve ABD’de bu ünü kazandıran tarihsel süreç ele alınmış, ardından ABD’deki Abdülkadir imajı bu ülkenin eski dünyanın olaylarına gittikçe artan ilgisiyle ilişkilendirilmiştir. Buna göre Abdülkadir’in ABD’de bu denli sevilmesi, Fransa’nın Cezayir’de işlediği katliamlara karşı duyulan insani bir tepkinin yanında Amerika’da oryantalist literatürü de doğuran ve gittikçe artan genel siyasi ve ekonomik bir ilginin ve Avrupa’nın çeşitli güçleriyle çeşitli alanlarda ortaya çıkmakta olan rekabetin ilginç bir sonucu olarak görülebilir.

Abstract

It is ironic how many of the distinguished writers and politicians of the 19th Century have depicted a Qadirian Sheikh named Abd el Qadir wearing traditional clothes as one of the most influential figures of the time. This Qadirian Sheikh was well known and much admired in the second quarter of the 19th Century, particularly in the USA. Songs were written to honor him and a city was named after his name. This study deals with the historical period when Abd el Qadir’s fame spread throughout Europe and USA for organizing the Algerian people against the French occupation of 1830. Also the image of Abd el Qadir was identified with the ever-mounting interest of USA to the affairs of the Old World. The Abd-el Qadir admiration in USA can be considered as the outcome of human response to the massacre carried out by the French in Algeria. But besides this fact, it can also be considered as the interesting outcome of the advancing US-European competition in many fields and the ever-mounting political and economical interest which also paved the way for the emergence of oriental literature in USA.