Neojen Çökelleri (Köprûbaşı-Gördes) içindeki Uranyum Yataklarının Oluşumu

Özet

Köprübaşı uranyum yatakları (Batı Anadolu) yüksek dereceli metanıorfik kayaglarla. altlanan nehir sökelleriiğinde oluşmuşlardır, Sözkonusu sökeller Neojen yaslı bol kil hamurlu kaba klastlk malzeme biçimindedirler.Cevher yataklarının mineralojik ve jeokimyasal temele dayanan sınıflamasında oksitli (yüzeysel) veoksitsiz (tabanda) diye İki tür ortaya sıkar. Oksitli yataklar ikincil jarosit - vaylandlt minerali tipi vemanyetlt-ilmenit tipi diye iki alt grupda ele alınır. Oksitsiz yataklar ise pirit-slderit tlplndedirler.Uranyumca zengin san renkli jaroslt-vaylandlt mineralleri sökel kayaların epijenetik hamuru biçimindekum ve çakıllar arasındaki boşlukları doldururlar. Bazı durumlarda ise sözkonusu mineraller gakü üstünde sıvamalarseklinde gözlenir. Oksitli yataklarda ayrıca kil ve süt düzeylerindeki çatlakları dolduran limon sarısı"sehroeckingerit" hidratlı uranyum minerali gözlenir, Bmenit-manyetitçe zengin uranyum yataklarındauranyum minerali gözlenemez, ancak autoradyografik (ilimlerde düzenli dağılımı sozkonusudur. Piritli-siderltlloksitsiz yataklarda uranyum yine amorf olup kumtası hamuru iğinde siyah toz, halinde yeralır. Yüksektenörlü uranyum zenginleşmesi piritli .düşük tenörlü uranyum zenginleşmesi İsa slderitli zonlara özgüdür.Cevher taşıyan kaba klastik kayaların diyajenesi süresinde veya daha sonra oluımus olan piritin varlığı,uranyum çökelmesi iğin uygun jeokimyasal ortamın gelişmesinde önemli olmuştur. U kapsayan yeraltısularıİle ortamdaki pirit oksitlenir. Bu olay piritli zonlardakl yeraltı sularının oksijenini yitirmesine neden olur. Sonuçtasülfit (SOS) oluşur, Sülfit daha sonra HS ve SO4 anyonlarına bozuşur (decomposition). Bu yollaoluşan US İyonlarının Köprüba§ı'ndaki uranyum yataklarının oluşumlarında ana İndirgeyici rolü, oynadığıdü§ünülür. Uranyum karbonatlı sularmda çözeltiler olarak taşınmıştır. Jarosit-vaylandit tipi yataklar da başlangıçtayukarıda belirtilen oksitsiz yataklar gibi gerçekleşmiştir, Ancak bunlar daha sonraki süreçlerde yügeyseloksitlenmeler ile etkilenmişlerdir. Böylece, özünde, tüm yataklar "epijenetik" olup uranyum için kaynakkaya olarak birinci derecede metamorflkler ve ikinci derecede tüfler düıünülmektedir,