Dergiler / Sufiyye / 2022 / Sayı: 12
Tasavvufî Tefsirlerde Nûr-ı Muhammedî Düşüncesi -Tüsterî, Baklî ve Bursevî Tefsiri Örneği-
- Dergi
- Sufiyye
- Sayı
- 2022 · Sayı: 12
- Sayfa
- 131–150
- DOI
- —
Özet
Bu araştırmada, nûr-ı Muhammedî diğer bir ismiyle hakîkat-ı Muhammediyye kavramı incelenmiştir. Çalışmanın amacı ise Tüsterî, Baklî ve Bursevî’nin yorumlarındaki nûr-ı Muhammedî düşüncesinin daha önce çalışılmamış yönlerini ortaya koymaktır. Zira tasavvufun ilk dönemlerinde yaşayan Sehl b. Abdullah Tüsterî (ö.283/896) nûr-ı Muhammedî kavramını ilk dile getiren mutasavvıflardan sayılmıştır. Daha sonra bu düşüncenin izleri, mutasavvıf Rûzbihân Baklî (ö.606/1209) ve İsmail Hakkı Bursevî (ö.1137/1725)’de görülmüştür. Çalışmada söz konusu kavramın mahiyeti, tarihî serüveni, savunucuları ve dayandırıldığı âyetler Tüsterî, Baklî ve Bursevî’nin yorumları çerçevesinde ele alınmıştır. Konu ele alınırken öncelikli olarak Tüsterî’nin nûr-ı Muhammedî düşüncesine referans gösterdiği âyetler ve onların yorumları temel alınmıştır. Daha sonrasında bu âyetlerin yorumu Baklî ve Bursevî’nin tefsirinden incelenerek mukayese yapılmıştır. Bunun neticesinde ise üç müellifte nûr-ı Muhammedî düşüncelerini temellendirdikleri âyetler acısından farklıklar bulunduğu gözlemlenmiştir. Fakat üçünde de Peygamber Efendimizin zâhirî boyutun yanı sıra bâtınî boyutunun var olduğu düşüncesi bariz bir şekilde görülmektedir. Bazı âyetlerin nûr-ı Muhammedî ile bağlantı kurularak yorumlanmasının temel sebebi bu düşünce olduğu söylenebilir.
Abstract
In this research, the concept of nûr-ı Muhammedi, also known as Hakîkat-ı Muhammediyye, has been examined. The aim of the study is to reveal the previously unstudied aspects of the nûr-ı Muhammedî thought in the interpretations of Tüsterî, Baklî and Bursevî. Sahl bin Abdullah al-Tustari (d.283/896), who lived in the early periods of Sufism, is considered to be the one of the first sufis who expressed the concept of Nur al-Muhammadi. Later, the traces of this thought were seen in Sufi Ruzbihan Baqli (d.606/1209) and Ismail Haqqi Bursevi (d.1137/1725). In the study, the nature of the concept in question, its historical adventure, its defenders and the verses on which it is based are discussed within the framework of the interpretations of Tüsterî, Baklî and Bursevî. While dealing with the subject, primarily the verses that Tustari refer to the Nur al-Muhammadi thought, and their interpretations are taken as the basis. Afterward, a comparison was made by looking at the interpretation of these verses from the commentary of Baqli and Bursevi. As a result of this, it has been seen that the theory of Nur al-Muhammadi exists in all three authors. However, it has been observed that there are differences between them in terms of the verses on which they are based. On the other hand, in all three of them, the idea that the Prophet had an inner dimension as well as an external dimension is clearly seen. It can be said that this thought is the main reason why some verses are interpreted in connection with the light of Muhammad.