LİZBON MÜSTEŞRİK KONGRESİ’NE DAİR SULTAN II. ABDÜLHAMİD’E SUNULAN BİR RAPOR

Özet

II. Abdülhamid dönemi Osmanlı Devleti’nin hayatta kalma mücadelesi verdiği bir devredir. Bu dönemde başta padişah olmak üzere devlet adamları ve aydınlar devletin çöküşünü durdurmak için çeşitli çözüm yolları aramışlardır. II. Abdülhamid’de onlardan düşüncelerini “lâyiha” şeklinde kendisine takdim edilmesini istemiştir. Bu aydınlardan birisi olan Abdurrahman Süreyya Efendi, 1892 yılında Lizbon’da yapılması planlanan “Müsteşrik Kongresi’ne” katılmak için Portekiz’e gitmiştir. Kongrenin sağlık şartları sebebiyle ertelenmesi üzerine, Abdurrahman Süreyya Efendi Lizbon ve çevresini dolaşarak gözlemlerini rapor halinde yazmıştır. Bölgenin İslam geçmişini hasretle yâd eden yazar duygu ve düşüncelerini akıcı ve sade bir Türkçe ile yazmıştır