ORHON YAZITLARINDA ARA EKLER

Özet

Bu yazıda Türk dillerinde yapım ve çekim ekleri arasındaki ilişki gözden geçirilecek ve bu ekler arasında ara ekler olarak isimlendirilecek olan başka bir ek grubunun da bulunduğu ileri sürülecektir. Burada ara ekler denildiğinde hem yapım hem de çekim eklerinin özelliklerine ve işlevine sahip eklerden söz edilecektir. Bu eklere isim soylu sözcüklerde +ki, +lığ, +sız ve +ça ekleri, fillerdeyse çatı ekleri dâhildir. Bu ekler yeni bir sözcük yapan ekler olarak görülmenin yanı sıra çekim ekleri olarak da nitelendiriliyor. Bu yazıda ara eklerin Orhon yazıtlarındaki durumu incelenecek, bu durum çağdaş Türk dilleriyle kıyaslanacak ve onların çağdaş Türk dillerindekinden farklı kullanım özellikleri üzerinde durulacaktır.

Abstract

In this paper, the relationship between derivational and inflectional suffixes will be investigated and it will be suggested that there is another suffix group between these two groups which is called marginal suffixes. Here the term marginal suffixes are used to depict the suffixes with the properties and functions of both derivational and inflectional suffixes. These suffixes include +ki, +lïγ, +sïz, and +ča in nominal and the suffixes of voice in verbs. Besides being seen as the suffixes making new words, these suffixes are also qualified as inflectional suffixes. In this paper, the status of marginal suffixes in Orkhon Inscriptions will be analysed, this point will be compared to those in the modern Turkic languages, and their usage that is different from the one in modern Turkic languages will be specified.

Anahtar kelimeler: Türk dilleri, Eski Türkçe, yapım ekleri, çekim ekleri, fiil çatısı