Dergiler / Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care / 2019 / Cilt: 13 - Sayı: 1
Kronik Hastalığı Olan Menopoz Dönemindeki Kadınların Sağlık Okur-Yazarlık Durumlarının Belirlenmesi
- Sayfa
- 14–21
- DOI
- —
Özet
Problem Tanımı: Sağlık okuryazarlığı düşük olan bireylerin sağlık risklerini anlama, sağlık bakım önerilerine uyma konusunda yeteneklerinin daha az olduğu, koruyucu sağlık hizmetlerini daha az kullandığı, gereksiz hastane başvuruları ile harcamalarda artışa, erken teşhis edilebilen durumların sıklığında azalmaya, yüksek morbidite ve mortalite oranlarına yol açtığı belirtilmektedir. Amaç: Çalışma menopozal dönemdeki kadınların sağlık okuryazarlığı durumlarını belirlemek için yapıldı. Metod: Tanımlayıcı tipteki bu çalışma; Çankırı Devlet Hastanesi Dahiliye kliniğinde yatarak tedavi gören ve menopozal dönemde olan 175 kadınla yürütüldü. Çalışmadan elde edilen veriler IBM SPSS Statistics Version 20 paket programı ile analiz edildi. Bulgular: Araştırma kapsamındaki kadınların; %32.0’sinin ilkokul mezunu, % 37,1’inin gelirinin giderden az ve %94,3'ünün sağlık güvencesinin olduğu saptandı. Kadınların yaş ortalaması 61,69±9,36 ve ilk evlilik yaş ortalaması 17,57 ±3,69, idi. Obstetrik özellikleri incelendiğinde ortalama ilk adet yaşının 13,12 ±1,99, menapoz yaşının 47,08±5,85, gebelik sayısının 5,58± 3,37 saptandı. Kadınların % 91,43’ünün sürekli kullandığı bir ilacı olduğu, % 9,14'ünün sigara kullandığı belirlendi. Çalışmada kadınların % 81,71 doğal ve %17,71 cerrahi olarak menopoza girdiği, % 61,14’ünün bu döneminde menopoza yönelik bilgi almadığı, bilgi alanların % 53,97’sinin doktordan, 19,05’inin hemşireden bu bilgiyi aldığı belirlendi. Sağlık okur-yazarlığı ölçeği bakımından eğitim durumu incelendiğinde; lise ve üzeri mezun olan katılımcıların puan ortalamalarının anlamlı derecede yüksek saptandı (p<0,05). Araştırmada geliri fazla olan kadınların sağlık okur-yazarlığı puanı istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulundu. (p<0,05). Sürekli bir ilaç kullanmayan katılımcıların sağlık okur-yazarlığı puanı ilaç kullananlara göre anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0,05). Sonuç: Araştırma sonuçlarında; eğitim, bir mesleğe sahip olma ve gelir düzeyinin yüksek olması gibi faktörlerin sağlık okuryazarlığını olumlu yönde etkilediği görülmektir.
Abstract
Introduction: It is important to note that individuals with low health literacy are more likely to understand health risks, assess different treatment opportunities, have less ability to comply with health care recommendations, use fewer preventive health services, increase spending with unnecessary hospital admissions, decrease the frequency of early diagnoses and higher morbidity and mortality rates. Methods: Çankırı State Hospital was carried out with 175 women who were inpatient in the internal medicine clinic and were in menopausal period. Before starting to work, permission was obtained from Çankırı Karatekin University Ethics Board and Çankırı State Hospital. Data was analyzed using the IBM SPSS Statistics Version 20 package program. Results: Among the women in the study; 32.5% were primary school graduates, 37.1% had lower income and 94,3% were health insurance. The average age of first marriage was 17,5 ± 3,6. When the obstetric characteristics were examined, mean menarche age was 13,1 ± 1,9, menopause age was 47,1 ± 5,8, number of pregnancy was 5,5 ± 3,3. Diabetes, 19.6% Diabetes + Hypertension, 23.4% Hypertension were seen in the first three ranks when participants were diagnosed with chronic diseases. It was found out that 91,4% of the women were using drugs continuously and 9,1% were using cigarettes. In the study, 42.9% of women regard menopause as a natural process and 61,1% of them did not receive any information about menopause. When educational status is examined in terms of health literacy scale; (p=0,001) were significantly higher than the mean scores of the participants who graduated from high school and over. The health literacy score of the women with high income in the survey was found to be statistically significantly higher. (p=0,001). The health literacy score of the participants who did not use a continuous drug was significantly higher than the drug users (p=0,001). Conclusion: It is seen that factors such as education, and high level of income in menopausal women with chronic illness affect health literacy positively.Giriş: Sağlık okuryazarlığı düşük olan bireylerin, sağlık risklerini anlama, sağlık bakım önerilerine uyma konusunda yeteneklerinin daha az olduğu, koruyucu sağlık hizmetlerini daha az kullandığı, gereksiz hastane başvuruları ile harcamalarda artışa, erken teşhis edilebilen durumların sıklığında azalmaya, yüksek morbidite ve mortalite oranlarına yol açtığı belirtilmektedir. Amaç: Çalışma, menopozal dönemdeki kadınların sağlık okuryazarlığı durumlarını belirlemek için yapılmıştır. Metod: Tanımlayıcı tipteki bu çalışma; Çankırı Devlet Hastanesi Dahiliye kliniğinde yatarak tedavi gören ve menopozal dönemde olan 175 kadınla yürütülmüştür. Çalışmadan elde edilen veriler, IBM SPSS Statistics Version 20 paket programı ile analiz edilmiştir. Bulgular: Araştırma kapsamındaki kadınların; %32.5’inin ilkokul mezunu, % 37,1’inin gelirinin giderden az ve %94,3'ünün sağlık güvencesinin olduğu saptanmıştır. Kadınların ilk evlilik yaş ortalaması 17,5 ±3,6 idi. Obstetrik özellikleri incelendiğinde, ortalama ilk adet yaşının 13,1 ±1,9, menapoz yaşının 47,1±5,8, gebelik sayısının 5,5± 3,3 saptanmıştır. Katılımcıların, tanı aldıkları kronik hastalıklara bakıldığında ise ilk üç sırada %19,8 ile diyabet, %19,6 ile diyabet+hipertansiyon, %23,4 ile hipertansiyon görülmektedir. Kadınların % 91,4’ünün sürekli kullandığı bir ilacı olduğu, % 9,1'inin sigara kullandığı belirlenmiştir. Çalışmada, kadınların %42,9’unun menopozu doğal bir süreç olarak gördüğü, % 61,1’inin bu döneminde menopoza yönelik bilgi almadığı belirlenmiştir. Sağlık okur-yazarlığı ölçeği bakımından eğitim durumu incelendiğinde; lise ve üzeri düzeyde mezun olan katılımcıların puan ortalamalarının anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır (p=0,001). Araştırmada, geliri fazla olan kadınların, sağlık okur-yazarlığı puanı istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur. (p=0,001). Sürekli bir ilaç kullanmayan katılımcıların sağlık okur-yazarlığı puanı, ilaç kullananlara göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur(p=0,002). Sonuç: Kronik hastalığı olan menopoz dönemindeki kadınlarda eğitimin ve yüksek gelir düzeyi gibi faktörler sağlık okuryazarlığını olumlu yönde etkilemektedir.