EBÛ CAFER ET-TÛSİ’NİN TEFSİRİNDE MECAZ

Özet

Bu çalışma, Kur’an’da mecaz olarak kullanılan lafızları/ibareleri şii müfessir Ebu Ca’fer et-Tûsi’nin (ö. 460/1067) tefsiri örneğinde incelemektedir. Tûsi, el-Udde Fi Usûli’l-Fıkh isimli eserinde mecaz konusunun teorisini ortaya koymakta; tefsirinde bu teoriyi örneklendirmektedir. Tefsir, usul-i fıkıh ve kelamın ortak konusu olan mecaz, çok boyutlu bir anlama biçimini gerektirmektedir. Tarih içerisinde çok boyutlu Kur’an okumaları, tevilin kapsamını ortaya koymaktadır. Tusi de Kur’an’da mecaz içeren ayetleri yorumlarken tevil yöntemine başvurmaktadır. Allah’ın sıfatları ve fiillerinde mecazı ele alırken teşbihten kaçınmak amacıyla tevile başvurmak bu konunun örneklerinden biridir. Nitekim Tusi, tefsirinde Allah’ın fiillerinde mecazı incelediği gibi insan ve insan dışındaki varlıkların fiillerinde mecaz ifade eden ayetleri yorumlamaktadır.