Dergiler / Söylem Filoloji Dergisi / 2017 / Cilt: 2 - Sayı: 2
Kırım Türklerinin Edebî Dil Gelenekleri: Kırım Hanı Bora Gazi Giray'ın Şiir ve Mektupları Üzerine
- Sayfa
- 348–361
- DOI
- —
Özet
Kırım yarımadası ve kuzeyindeki, tarihte Deşt-i Kıpçak adıyla bilinen araziler, farklı dönemlerde çok sayıda ve farklı Türk kavimlerinin göç dalgalarını kabul etmişti. Buraya gelen bütün Türk halkları, kavim ve boylar, tarihte, özellikle dil tarihinde, kendi izlerini bırakmışlar. Dillerin karışıp ve çaprazlanması, dünya dillerinin oluşumunda olağan bir süreçtir. Kırım Tatar dili, birçok Türk lehçesinden ve başka komşu dillerden etkilenmiştir. Makalede Altın Ordu resmi dilinin, Osmanlıcanın ve Kuman veya Kıpçak denilen Kırım'daki yerel halkın dilinin son derece aktif şekilde etkileşime girdiği bir dönemde, Kırım Tatar edebi dilinin oluşum sorunsalını ele alıyor. Çalışmada kullanılan örnek malzemede Kuman dili, modern Kırım Tatar dilinin temelini oluşturmakla beraber, Altın Ordu’nun ‘Türki’si ve özellikle Osmanlıcanın belirgin izleri görünmektedir. Dil materyali olarak Kırım Hanı Bora Gazi Giray'ın yarlığı (mektubu) alınmıştır. Yarlık ayrıca da çağdaş Türkçe ’ye çevrilmiştir.
Abstract
The Crimean peninsula and the lands known as “Desht-i Kipchak” has accepted the many waves of immigration of different Turkic tribes in different periods. All the Turkic peoples, folks and tribes who came here have left their mark in history, especially in the history of language. Mixing and crossing languages is a normal process in the formation of world languages. The Crimean Tatar language has been influenced by many Turkish dialects and other neighboring languages. Article deals with the formation problematique of Crimean Tatar literary language in a period when the official language of the Golden Horde has a highly active interaction with Ottoman Turkish and the dialects of local people in Crimea (called as Kuman or Kipchak). In the sample used in the study, Kuman language appears to be the basis of modern Crimean Tatar language and it has also certain traces from the Turkish of Golden Horde and especially Ottoman Turkish. The letter (yarlyk) of the Crimean Khan Bora Gazi Giray was taken as a sample of language. The text was also translated into contemporary Turkish.