Dergiler / Osmanlı Araştırmaları / 2017 / Cilt: 49 - Sayı: 49
XIX. Yüzyıl Osmanlı Başkentinde Entelektüel Bir Acem: Mirza Habib İsfehanî ve Terekesi
- Sayfa
- 293–341
- DOI
- —
Özet
İranlı entelektüel bir muhalif olarak hayatının yarısını Osmanlı başkentinde sürgünde geçiren Mirza Habib İsfehani’nin biyografisi, entelektüel ve siyasi kimliği hakkında oldukça zengin bir literatür vardır. Farsça ve Fransızca muallimliğinin yanı sıra müellifliği, mütercimliği sayesinde Dersaadet’in entelektüel muhitlerinde kısa sürede aranan isimlerden biri haline gelen Mirza Habib, Osmanlı bürokrasisindeki yirmi beş yıllık memuriyet tecrübesiyle birlikte Hat ve Hattatân ve Farsça ders kitapları yazarı, Sergüzeşt-i Hacı Baba-yı İsfehanî’nin mütercimi, İstanbul’un ilk ve en uzun soluklu Farsça gazetesi Ahter’in yazarl arından biri olarak haklı bir şöhrete sahip olur. Terekesine odaklanan bu makalenin amacı ise onun biyografisine ve entelektüel dünyasına ışık tutarak bir katkı sağlamaktır. Osmanlı Devleti’nin Farisî kökenli memuru Habib Efendi’nin şair ve entelektüel kişiliği ile mütenasip olarak ardında bıraktığı eşyaların büyük bir kısmını kitapları oluşturmaktadır. XIX. yüzyıl Fars edebiyatının önemli figürlerinden birinin ardında bıraktığı eşyaları ve özellikle kitaplarının listesi, Osmanlı/İran entelektüel hayatına dair pek çok ipucunu barındırmaktadır.
Abstract
There exists a relatively extensive literature relating to the biography and the intellectual and political identity of the nineteenth century intellectual adversary Mirza Habib Isfahani, who spent half of his life in the Istanbul in exile, where soon after his arrival he became a celebrated figure in intellectual circles. His acclaim was a consequence of his literary scholarship as the author of a number of Persian works on grammar; his authorship of Hatt ve Hattatân; his translation of Sergüzeşt-i Hacı Baba-yı İsfehanî; and his contributions to the newspaper Akhtar, the first and longestrunning Persian newspaper published in the Ottoman capital. This literary scholar was also a civil servant of the Ottoman state. By focusing on Mirza Habib Isfahani’s tereke (the bequest of possessions) this articles will attempt to shed light on his biography and intellectual world. Moreover, owing to the fact that a significant part of this possessions consisted of books and manuscripts left behind by this important nineteenth-century figure, this examination will provide information pertaining to the literary legacy of Ottoman and Iranian intellectuals of the period.