Osmanlı’da Gıda Güvenliği: Halk Sağlığı ve Uluslararası Ticaret Kıskacında Mahlût Zeytinyağları Meselesi

Özet

19. yüzyılın ortalarından itibaren kamusal sağlık uygulamaları hükümetlerin temelpolitika alanları içine girmiş, bu çerçevede halk sağlığını korumak adına çeşitli adımlaratılmıştır. Halk sağlığının korunmasının bir ayağını halkın güvenilir gıda maddelerineulaşması oluşturmaktadır. 19. yüzyılda ulaşım imkânlarının ve kapitalizmin gelişimisonucu uluslararası düzeyde muazzam bir meta akışı doğmuş, gıda maddelerinde “tağşiş”-yani bir maddenin içine başka bir madde karıştırarak saflığını bozma- tüm dünyadaönemli bir sorun olarak gündeme gelmiştir. Kapitalist dünya ekonomisine eklemlenenOsmanlı Devleti’nde de 1850’lerden itibaren gıda güvenliği çözüm bulunmasıgereken bir mesele haline dönüşmüş, devlet tağşiş karşısında birtakım tedbirler almakdurumunda kalmıştır. Ancak alınan önlemler yine bu dönemde imzalanmış serbestticaret anlaşmaları dolayısıyla uluslararası ticari ilişkileri olumsuz etkilemiş ve yabancıelçilikler konuya müdahil olmuştur. Bu çalışma gıda güvenliği meselesini mahlût(karışık) zeytinyağları üzerinden detaylandırarak incelemeye çalışacaktır.