KIRIM KARAYCASI ÜZERİNE

Özet

Tarihî kökleri Hazarlara kadar uzanan ve tarihte Musevîliği seçmiş bir Türk topluluğu olan Karaylar,kültürlerini, geleneklerini, inanışlarını ve dillerini günümüze kadar korumuşlardır. Öyle ki İbranî, Kiril veLatin alfabelerini kullanarak dinî ve edebî eserler meydana getiren bu Karaylar, günümüzde dağınık venüfusları azalmış bir durumda yaşamaktadırlar. Neredeyse yok olma tehlikesi altında bulunan Karaylar;Litvanya, Polonya ve Ukrayna merkezli olarak dağılmışlardır.Karadeniz’in kuzeyinden Doğu Avrupa’ya kadar uzanan bu bölgede, Karayların öncelikle uğrak yeriKırım olmuştur. Göç hareketlerinin yoğun yaşandığı Kırım, tarih boyunca pek çok halklara yurt olmuştur.Karma bir yapıya sahip olan bu bölge, sosyo-linguistik çalışmaları bakımından önemli bir merkezdurumundadır.Karaylar için tarihî bir öneme sahip olan bu merkezdeki Karaylara ait mimari yapılar; geçmişle gelecekarasında kurulacak köprülerin, sosyo-kültürel bakiyelerin birer temsilcisi olmaktadır. Karaylar üzerinearaştırmalar yapılırken hiç şüphesiz Kırım coğrafyası araştırmacılara kaynaklık etmeye devam edecektir.Eski Türkçenin izlerini barındıran ve Slav dilleriyle yoğun ilişki içerisinde olan Karaycanın üç diyalektibulunmaktadır. Bu üç diyalektten birisi olan Kırım Karaycasının, diğer bazı lehçelerde de olduğu gibi yoğunbir biçimde Tatarcanın etkisi altında kaldığı bilinmektedir. Bu baskı neticesinde Kırım Karaycası, Kırım’dayaşayan az sayıdaki Karaylar tarafından artık konuşulmamaktadır. Kırım Karaycasının dünü ve bugünü buçalışmada ele alınacaktır.