Ortaçağ İslâm Dünyasında Bir Ok Mancınığı: Kuşkencîr

Özet

Tarih boyunca savaşlarda birçok savaş âleti kullanılmıştır. Ok mancınıkları bu savaş âletlerindenbirisidir. Ok mancınıklarının pek çok çeşidi vardır. Bu çalışmada, Ortaçağ İslâm dünyasında kullanılankuşkencîr isimli ok mancınığı incelenecektir. Kuşkencîrin kelime anlamı sözlüklerde “kale duvarında delikaçan” savaş âleti olarak geçmektedir. Kaynaklardan anlaşıldığı kadarıyla, bu savaş âletinden daha çokmuhasara savaşlarında, taarruz silȃhı olarak istifade edilmiştir. Yine zaman zaman savunma silȃhı olarakda kullanılmıştır. Kuşkencîr, Ortaçağ İslȃm dünyasında, doğuda Çin sınırlarından batıda Anadolu ve Mısır’akadar geniş bir coğrafyada kullanılmıştır. Güçlü bir mekanizmaya sahip olan kuşkencîr, tarihî kaynaklarınyanında, pek çok şairin divanında da zikredilmiştir. Menûçehrî-yi Dâmgânî, Sûzenî-yi Semerkandî,Evhadu’d-dîn-i Enverî ve Şimâlî-yi Dihistânî gibi Ortaçağ İran şairleri, kuşkencîri şiirlerinde güç simgesiolarak zikretmişlerdir. Kuşkencîrden XV. yüzyılda ateşli silȃhların yayılmaya başlamasına kadar istifadeedildiği anlaşılmaktadır.