Azerbaycan-Türkiye İlişkileri ve Sivil Toplum Kuruluşları

Özet

Azerbaycan-Türkiye ilişkileri denince genellikle akla siyasi, ekonomik, askeri ve kültürel ilişkilergelmektedir. Ama Azerbaycan-Türkiye ilişkilerinin temelinde yatan ana etkenlerden birisi de “bir millet– iki devlet” düşüncesi, yani toplumların kardeşliği olgusudur. Bu açıdan bakıldığında önemli ölçüdeihmal edilmiş olan ve hemen hemen yok denecek kadar az çalışma yapılmış bir alanın daha bulunduğunugörmekteyiz: ikili ilişkilerde sivil toplum kuruluşlarının yeri konusu. Bunun bir ölçüde doğal sayılabilecekbir nedeni de bulunmaktadır. Keza sivil toplum kuruluşlarının dış politikada ve bu arada Azerbaycan-Türkiye ilişkilerindeki yeri aslında genel olarak üzerinde (Türkiye örneğinde en azından diğerlerine oranla,Azerbaycan örneğinde ise tamamen) az çalışılmış bir konudur. Öte yandan sivil toplumun öneminin hergeçen gün arttığı bir dünyada Azerbaycan’da ve Türkiye’de ister genel olarak sivil toplum-dış politika ilişkileribağlamında, isterse de direkt Azerbaycan-Türkiye sivil toplum ilişkileri bağlamında çalışmaların yoğunlukkazanmış olmaması ciddi bir eksilik olarak dikkat çekmektedir.Azerbaycan-Türkiye ilişkilerinde sivil toplum kuruluşlarının yeri bu iki ülkede sivil toplum kuruluşlarıntarihi kadar eskidir. Ama özellikle her iki ülkede 19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında kurulansivil toplum kuruluşlarının ikili ilişkilere katkı yaptığı görülmektedir. Azerbaycan’ın 1920’de Bolşevik Rusyatarafından işgal edilmesi genel anlamda ilişkileri sınırlandırmış ve iki ülke STK’ları arasındaki ilişkileringelişmesinin önünü de tamamen kapatmıştır. Bu nedenle de ikili ilişkilerde STK’ların yeri konusu daha çokSoğuk Savaş’ın sona ermesinden ve Azerbaycan’ın bağımsızlığına yeniden kavuşmasından sonraki dönemikapsamaktadır.Bu çalışmada 1990’lı yılların başından itibaren Azerbaycan ve Türkiye STK’larının ikili ilişkilere katkısıanlatılacak, bu çerçevede ikili ilişkilere ciddi katkılar yapan STK’ların çalışma alanlarına ilişkin bilgi veyaptıkları katkılardan örnekler de verilecektir.