Türk Dünyası ve Orta Asya Türk Cumhuriyetleri Üzerine Jeopolitik Bir Değerlendirme

A Geopolitical Evaluation of The Turkic World and the Turkic Republics in the Central Asia

Özet

Dünya tarihi bir bütün olarak incelendiğinde, tarihi sürecin milletler arasındaki mücadele ile geçtiğigörülmektedir. Bazı milletler tarihin her döneminde var ve güçlü olmuş, eski dünya olarak tanımlananAsya, Avrupa ve Afrika kıtalarının önemli bir kısmını hâkimiyet altına almış, bilim ve teknoloji alanındainsanlığa çok şey kazandırmıştır. Günümüz dünyasında milletlerin dünya siyasetinde etkililiğini belirleyençok çeşitli faktörler söz konusudur. Bu faktörlerden milletlerin sahip olduğu nüfus miktarı ve buna bağlıortaya çıkan insan gücü, teknolojik kalkınmışlık düzeyi, uluslararası ilişkileri ile jeopolitik konumu ilk aklagelenler arasındadır. Bu çalışmanın amacı, Dünya tarihinin hemen her döneminde var olan ve milletlerarasımücadelede her zaman söz sahibi olmuş olan genelde Türk Dünyası, özelde Orta Asya Türk Cumhuriyetleriüzerine jeopolitik bir değerlendirme yapmaktır. Türk Dünyası 20. yüzyılın başlarında bir taraftan I. Dünyasavaşı, diğer taraftan Bolşevik İhtilali’nden sonraki süreçte Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin (SSCB)Kafkaslar ve Orta Asya’da hâkim olması ile siyasi bütünlüğünü kaybetmiştir. Ancak 20. yüzyılın son on yılında,SSCB’nin dağılması ile Kafkaslar ve Orta Asya’da bulunan devletlerin bağımsızlığını kazanması yeni bir süreçbaşlatmıştır. Bu süreçte Azerbaycan ile Orta Asya Türk Cumhuriyetleri’nin yeniden bağımsızlığını kazanmasıküresel siyaset bakımından yeni bir durumun ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Bu çalışmada bölgeselve küresel güç olma yolunun açıldığı Türk Dünyası ve Orta Asya Türk Cumhuriyetleri’nin konumları, sahipolduğu kaynaklar, siyasi ve kültürel yapıları üzerine jeopolitik bir değerlendirme yapılacaktır.

Abstract

A holistic analysis of world history shows that the historical process involves a continuous struggleamong nations. Some nations have always been present and strong in all periods of history and dominateda remarkable part of Asia, Europe and Africa (the Old World). They have also contributed a lot to humanitythanks to their actions and productions in science and technology. In the modern world, there are a widevariety of factors that determine each nation’s effectiveness in world politics. The most important ofthese factors are the populations of nations and the labor force created by it, technological development,international relations and geopolitical location. The objective of this study is to do a geopolitical evaluationof the Turkic world in general and the Central Asian Turkic Republics in particular, which have existedduring almost all of world history and been one of the leading actors in the struggles among nations. TheTurkic world lost its political integrity in early twentieth century due to World War I and the dominanceof Soviet Union in Caucasus and Central Asia after the Russian Revolution. However, a new process beganin the last decade with the dissolution of the Soviet Union and the independence of the states in CentralAsia. In this process, Azerbaijan and other Central Asian Turkic republics regained their independence,which created the grounds for the emergence of a new global political situation. Hence, this study will do ageopolitical evaluation of the locations of the Turkic world and Central Asian Turkic republics that have achance to become a regional and global force as well as their resources, and political and cultural structure.