2014-2019 YILLARI ARASINDA TÜRKİYE’DE KULLANILABİLİRLİK ÜZERİNE YAYIMLANAN ARAŞTIRMA MAKALELERİNİN İNCELENMESİ

EXAMINATION OF USABILITY RESEARCH ARTICLES PUBLISHED WITHIN THE YEARS 2014-2019 IN TURKEY

Özet

Bu çalışmanın amacı, 2014 – 2019 (Kasım ayı) yılları (6 yıl 11 ay) arasında insan-bilgisayar alanı kapsamında kullanılabilirlik değerlendirmeleri üzerine Türkiye kökenli dergilerde yayımlanan araştırma makalelerinin incelenmesidir. Bu amaçla Dergi Park ve Google Akademik veri tabanlarında “insan- bilgisayar etkileşimi”, “kullanılabilirlik”, “Human-computer interaction” ve “usability” anahtar kelimeleri kullanılarak 2014-2019 yılları arasında yapılmış araştırmalar incelenmiştir. İncelenen 118 makale içinden teknolojinin bir alanın öğretiminde kullanımı veya bir teknolojinin genel değerlendirmesi üzerine olanlar (N=80) çıkarılmıştır. Kalan 38 makaleden 2 tanesi alan yazın taraması olduğu için incelemeden çıkarılmıştır. Kalan 36 araştırma makalesi ise Baran (2014) tarafından geliştirilen Makale Değerlendirme aracının uzman görüşüne göre uyarlanmış hali kullanılarak analiz edilmiştir. Değerlendirme aracı 9 ayrı kategoriden oluşmaktadır. Bunlar sırasıyla; araştırmacılar ve yıl, çalışma alanı, katılımcılar, araştırmanın türü, yöntemi, veri kaynakları, geçerlik-güvenirlik, kullanılabilirliği yapılan teknolojiler ve veri toplamak için kullanılan teknolojilerdir. Araştırmanın sonuçlarına göre, a) insan bilgisayar alanında kullanılabilirlik üzerine belirgin bir eğilim ortaya çıkmamıştır; b) yöntem ve geçerlik-güvenirlik açıklamaları çok az sayıda makalede belirtilmiştir; c) makalelerde yer alan katılımcı türleri, veri kaynakları ve kullanılabilirliği yapılan teknolojiler çeşitlilik göstermektedir; d) uygulama içeren yani kullanıcı testi yapılan çalışma sayısı 19 iken, veri toplamak için teknoloji kullanılan makale sayısı sadece 9’dir. Bu bulgular, kullanılabilirlik üzerine yapılan çalışmalardaki eğilimin yorumlanması ve problemli uygulamaların giderilmesi için önemlidir.

Abstract

The aim of this study is to investigate research articles on usability evaluations related with Human-Computer Interaction field published in Turkey-originated journals within the years (6 years 11 months) 2014-2019( November). In line with this purpose, the research studies were searched with the keywords as “insan- bilgisayar etkileşimi”, “kullanılabilirlik”, “Human-computer interaction” and “usability on Dergipark and Google Scholar databases. Within the 118 articles reviewed, those (N=80) on the use of technology in teaching an area or on a general assessment of a technology were excluded. 2 of the remained 38 research articles were excluded from this study because they were literature reviews. The remained 36 research articles were analysed by using adapted version of Article Review Rubric developed by Baran (2014) according to experts’ opinions. The Article Review Rubric consisted of 9 categories. These are: Researchers and year, subject domain, participants, type, methods, data sources, validity-reliability, technologies investigated in usability evaluations, technologies used for data collection. According to the study results, a) there is no apparent trend in usability evaluations related with Human-Computer interaction field; b) research methods and validity-reliability issues were include in very few studies; c) Types of participants, data sources and technologies evaluated in terms of usability vary in articles; d) While implementation, in other words, usability testing is reported in 19 articles, technologies used for data collection were reported in only 9 articles. These results were important in order to interpret trends in research articles on usability and overcome problematic implementations.