GÜNÜMÜZ TÜRK DİN SOSYOLOJİSİNE İBN HALDUNCU BİR KATKI: 15 TEMMUZ DARBE GİRİŞİMİ

Özet

Bu makale, Türkiye sosyal bilimler sahasında bir İbn Halduncu yaklaşımın imkânını sorgulama denemesi olarak günümüz meseleleri içinde din-siyaset ilişkilerine işaret eden bir konuyu İbn Haldun yaklaşımıyla değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmamız öncelikle İbn Haldun düşüncesinin tarihi seyir içinde Türk düşünce dünyasındaki katkılarına yer verecek; ardından İbn Haldun düşüncesinin temel kavramlarına değinecek ve son olarak 15 Temmuz 2017’deki darbe girişimi ve bu girişimi gerçekleştiren Gülen örgütünün (FETÖ) İbn Haldun perspektifinden bir çözümleme denemesini ortaya koyacaktır. Çalışmada İbn Haldun’un Mukaddime adlı eserindeki görüşlerden yola çıkarak Gülen örgütünün dini bir hareket olmaktan ziyade egemenlik arzusundaki siyasi amaçları olan mehdici bir hareket olduğu iddia edilecektir. Ayrıca İbn Haldun’un asabiyet kavramını temel alarak, on yıllar içinde geliştirilen grup içi asabiyetin örgüt liderliğince ve mensuplarınca hatalı şekilde gerçekte olduğundan daha güçlü şekilde değerlendirildiği ve bu durumun FETÖ’nün darbe girişimine kalkışmasına yol açtığı iddia edilecektir. Son olarak, 249 kişinin ölümü ve iki binden fazla vatandaşın yaralanmasıyla sonuçlanan söz konusu girişiminin başarısızlığa uğraması, örgüt asabiyeti karşısında çok daha güçlü bir asabiyet olarak darbe girişimi gecesinde askerlere karşı duran ve sonrasında meydanlarda nöbet tutan toplumun asabiyetinin devreye girmesiyle açıklanacaktır.