1526 TARİHLİ TAHRİR DEFTERİNE GÖRE SİİRT VAKIFLARI

Özet

İslam coğrafyasındaki şehirlerin tamamında dini ve sosyal müesseseler vakıflar eliyle yapılmıştır. Güneydoğu Anadolu’da doğu-batı yol güzergâhı üzerindeki önemli şehirlerden birisi olan Siirt şehrinde de dini ve sosyal konularda hizmet veren birçok vakıf eser vücuda getirilmiştir. Bu vakıf eserlerin büyük bir kısmı Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine aittir. Osmanlı şehirlerindeki vakıf eserlerin tespitinde önemli kaynaklardan birisi de tahrir defterleri içerisindeki evkaf kayıtlarıdır. Bu kayıtlar vakfiyeler gibi vakfın işleyişini ayrıntılı bir şekilde açıklamasa da vakfın gelir ve giderlerini, çalışanlarını ve temel fonksiyonunu tanzim edildikleri yıla göre güncel olarak vermektedirler. Bu defterlerin bir diğer özelliği ise şehirdeki bütün vakıfları yansıtmasıdır. Bu makalede, 1526 yılı tahrir verilerini içerdiği anlaşılan ve Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde Tapu-Tahriri Tasnifi içinde 998 numarada kayıtlı defterdeki bilgiler ışığında Siirt şehrindeki cami, medrese ve mescitler tespit edilmiştir. Bu vakıflar şehrin siyasi tarihinin seyrinin açıklığa kavuşturulması bakımından da ayrı bir öneme haizdir.

Abstract

All of the social and religious establishments in the cities of Islamic geography were built by way of foundations. In Siirt, one of the important cities on the east-west road route in Southeast Anatolia, many foundation woks were built, giving service about religious and social issues. Most of these foundation works belong to the Seljuk and Ottoman periods. One of the important sources about determining the foundations in Ottoman cities is the foundations records in the land registry books. Although these records do not explain in detail the functioning of the foundation as foundation certificate-charter, they have current information, according to the year they were written, about the income and expense, employees and the basic function of the foundation. Another feature of these books is that it gives information about all the foundations in the city. In this article, the mosques, madrasahs and masjids in the city of Siirt have been identified in the light of the information in the book, registered at number 998 in the Land Registration Classification of Ottoman Archives Of The Prime Ministry These foundations also have a particular importance in terms of clarifying the political history of the city.