Dergiler / Asia Minor Studies / 2020 / Cilt: 8 - Sayı: 2
İkinci Dünya Savaşı'nda Almanya'nın Türkiye Üzerinden Irak'a Askeri Sevkiyat Gerçekleştirme Tasarısı
- Dergi
- Asia Minor Studies
- Sayfa
- 479–489
- DOI
- —
Özet
Türkiye İkinci Dünya Savaşı’nın başında İngiltere ve Fransa ile ittifak antlaşması imzalayarak savaştaki siyasi ve olası askeri pozisyonunu ilan etmiş olmasına rağmen, ekonomiyi dış politikanın önemli bir aracı olarak gören Nazilerin Almanya’da iktidara gelmesinden itibaren Almanya’nın Türk dış ticaretinde oldukça önemli bir paya sahip olması ve askeri başarıları, Türkiye’nin bu ülke ile olan ilişkilerini yapıcı bir şekilde yürütmesini zorunlu kılıyordu. Irak’ta iktidarda olan Mihver yanlısı Raşid El Geylani hükümetini İngiliz müdahalesine karşı güçlendirmek isteyen Almanya 1941 yılının Mayıs ayında Türk toprakları üzerinden Irak’a askeri malzeme göndermek için Türkiye’den izin talep etti. Bu talep çerçevesinde, Türkiye ile Almanya arasında askeri malzemelerin Irak’a gönderilmesiyle ilgili gizli bir maddeyi içeren bir saldırmazlık antlaşması imzalanacaktı. Türkiye, İngiltere ile olan ittifakı dolayısıyla bu teklifi kabul etmeye yanaşmadı. Ancak sevkiyatla ilgili müzakerelerin uzaması neticesinde İngiltere Irak’ta kontrolü sağladı ve böylece Türk-Alman Saldırmazlık Antlaşmasının imzalanmasında herhangi bir engel kalmadı.
Abstract
Although Turkey declared her political and potential military position at the begining of World War II by signing an Alliance treaty with Britain and France, German military achievements and Germany’s significant share in Turkish foreign trade, since Nazi rule which perceived economy as an important instrument for foreign policy, necessitated Turkey to maintain diplomatic relations with this country constructively. Germany, who wanted to strengthen pro-axis Rashid Al-Gailani Government against British operation, demanded from Turkey to permit sending military materials to Iraq by the way of Turkish lands, in May of 1941. In the framework of this demand, a nonaggression pact which included secret clause on sending military materials to Iraq, would be signed between Turkey and Germany. Due to its alliance with Britain, Turkey did not approach to accept this proposal. But as a result of string out of negotiations on sending materials, Britain gained military control in Iraq, and thus there did not remain any obstacle on signing Turkish-German Non-Aggression Treaty.