Bazı Mutasavvıfların Tanrı/İlâh Anlayışı ve Muhâsibî’nin “er-Riâye” Adlı Eseri Bağlamında Allah’ın Hakları

Some Sufi’s Understandings of God and Allah’s Rights in Muhasibi’s “Riâye”

Özet

Bu makale iki bölümden müteşekkildir. Birinci bölümde bazı mutasavvıfların Tanrı/ İlâh anlayışı öz bir şekilde verilmiştir. İkinci Bölümde ise Hâris el-Muhâsibî’nin meş- hur eseri olan er-Riâye li Hukukillah bağlamında muhasebe eksenli Allah’ın hakları ele alınmaktadır. Muhâsibî, Allah’ın haklarını anlatarak kulun sorumluluklarına temas eder. Ona göre de bu hakların iyi bilinmesi Allah’ın tanınıp, bilinmesini kolaylaştıracaktır. O, insanın Allah anlayışını, onun kendi nefsini tanımasıyla ilişkilendirmektedir. Bu yaklaşı- ma göre Allah’ı anlamak, insanın kendi sorumluluklarını ve hatalarını anlamasıyla başla- maktadır. Allah’ın anlaşılmasında hareket noktasını insanın Allah’a karşı sorumluluklarını yerine getirip hakkını gözetmesinde görür.

Abstract

This article is composed of two parts. In the first part we examine sufi’s understandings. In the second chapter, the contexs of Allah’s rights, which is the subject of the book named “er-Riâye li Hukukillah” by Muhasibi are dealt with. To describe Allah’s rights, Muhasibi addresses the responsibilities of Allah’s slave. According to him knowing of Allah is connected with well knowing of these rights. Understanding of Allah is related with knowing human his self. According to this approach understanding of Allah begins with understanding of human regarding his responsibilities and his failures. The starting point of understanding Allah is to fulfill his responsibilities towards Allah.