TASPAR KAGAN VE “İLK TERCÜME FAALİYETLERİ” ÜZERİNE BAZI NOTLAR

Özet

Taspar Kagan (572-581) devrinde Türklerde Budacılığa meyiller olduğu, Budacı keşişlerin Gök-Türk merkezinde Türkçe tercüme faaliyetleri yaptıkları, Taspar Kagan (572-581)’ın Çin’den bazı Buda sutralarını getirtip tercüme ettirdiği ile Kuzey Qi Hükümdarı’nın bir sutrayı Türkçeye tercüme ettirerek Taspar’a gönderdiği şeklinde görüşler vardır. Makalemiz Çin ana kaynaklarına, bilhassa Jinagupta’nın iki Budacı kayıtta yer alan biyografisine ve Hui Lin ile ilgili kayıtlara dayanarak böyle bir tercüme faaliyetinin varlığını sorgulayacaktır. Yine ilim âleminde “ilk tercüme” fikirlerinin teşekkül etmesini sağlayan görüşler incelenecek ve söz konusu fikirlerin aslının ortaya çıkarılmasına gayret edilecektir.