AZERBAYCAN'DA DİL POLİTİKALARININ TOPLUMDİLBİLİMSEL PARADİGMALARI

Özet

Dil politikası bütün toplumlar için her zaman büyük bir önem arz etmektedir. Toplumlardafarklı nedenlere bağlı olarak dil politikasının uygulanmasında birçok faktör ortaya çıkmıştır.Azerbaycan’da da dil politikasının uygulanmasında çok farklı etkenler ve nedenler olmuştur.Azerbaycan’daki alfabe değişikliklerinin farklı siyasal ve kültürel süreçlerde nasıl ve hangi savlaresasında gerçekleştirildiği ve bu değişikliklerin ulusal kimlik tartışmalarına yansımalarına ne şekildeolduğu gibi konuları bu yazımızda incelemeye çalışacağız. Bu inceleme, 1918-2018 döneminikapsayan tarihsel sürece atıfla, farklı çağdaşlaşma ve ilerleme söylemleri ile ulusal dil ve ulusal kimliktanımlarının birbirlerine eklenmeleri çerçevesinde yapılacaktır. Bu açıdan Azerbaycan’da bir asırdaüç defa gerçekleşen alfabe değişikliğini farklı politik ve kültürel paradigmalarda farklı vurgularla birönceki dönemin siyasal ve kültürel mirasını, onların yeni dönüşüm süreçlerinde belirleyicilikleriniazaltmaya yönelik simgesel faaliyetler olarak değerlendirmek mümkündür.Bu makalenin konusunu, Azerbaycan’da M. F. Ahundzade’nin XIX. yüzyılın sonlarında alfabereformuyla başlattığı alfabe-dil politikası, XX. yüzyılda Azerbaycan’da yapılan alfabe değişiklikleri vebu değişikliklerin ulusal kimlik, ilerleme ve modernleşme söylemlerine eklemlenmesi oluşturmaktadır.

Abstract

Language policy has always been of great importance and feature for every society. Several factors have emerged in the implementation of language policy due to different reasons in societies. There were many different factors and reasons in the implementation of language policy in Azerbaijan. In this article, we will try to examine issues such as how and on which arguments the alphabet changes in Azerbaijan were carried out in different political and cultural processes and how these changes were reflected in the national identity debates. This study will be carried out in the framework of articulation of different modernization and progress discourses and definitions of national language and national identity, with reference to the historical process covering the period 1918-2018. In this respect, it is possible to evaluate the alphabet change that occured three times in a century in Azerbaijan as symbolic activities aimed at reducing the political and cultural heritage of the previous period and their decisiveness in the new transformation processes with different emphasis on different political and cultural paradigms.