Dergiler / Osmanlı Araştırmaları / 2015 / Cilt: 0 - Sayı: 46
Two 15th Century Ottoman Sufi Mysteries-An Historiographical EssayPart I : What Happened to Eşrefoğlu?
- Sayfa
- 1–42
- DOI
- —
Özet
Eşrefoğlu olarak meşhur olan Abdullah b. Eşref, XV. yüzyılda Osmanlı Anadolu'sunun kültürel manzarasının en önemli şahsiyetlerindendir. Divan, Müzekki al-Nüfus ve Tarikatname eserlerinden şimdiye kadar ona ait olduğu kesinlikle tespit edilebilmiş olanlarıdır. Adı yüzyıllar boyunca devam eden tarikatına verilmiştir. Eşrefoğlu'nun hayatı defalarca anlatılmışsa da hikayenin detayları ilk olarak ancak XVII. yüzyıldan kalan bir menakıbnamede bulunur. Diğer kaynaklar -ki bazıları bugüne kadar elimize geçmemiştir- hayatının sonunu olumsuz bir şekilde yansıtırlar. Bu rivayetler kabul edilebilir mi? Cevap evet ise kaynakların XVII. yy. öncesi sessizliğini nasıl açıklayabiliriz? Hayır ise rivayetlerin bu zamanda doğuşunun sebebi ne olabilir? Bu revizyonist deneme, kaynakları ve literatürü yeniden gözden geçirerek bu sorulara inandırıcı cevaplar vermeyi hedefler. Aynı zamanda Eşrefoğlu'nun hayatının bütün aydınlatılabilir safhalarını olabildiğince açıklamayı amaçlar.
Abstract
Abdullah son of Eşref, better known as Eşrefoğlu, is a majorfigure of the cultural landscape of 15th century Ottoman Turkey. At hisdeath he left a small divan of mystical poems, a much favored prose workon the prerequisites for a mystically life, and a shorter treatise on thebeginning stages of "the path". Other works have been mentioned-butnone satisfactorily accounted for. His life story is only sketchily known,mainly from a 17th century hagiographical work. Previously overlookedsources cast a shadow over the end of the poet sheikh's life and raise questionsabout the general reliability of the widely received tradition. Thishistoriographic essay attempts to explain the mystery of the end of his life.Reviewing the modern scholarly (and popular) literature on Eşrefoğlu'slife and work, it also explores reasons why writers, past and present, havebeen reluctant to confront certain 15th century realities.