PSİKOANALİTİK HALKBİLİMİ KURAMI TEMELİNDE TÜRK YEMEK KÜLTÜRÜNÜN dA÷RIŞIM SINIRSIZLI÷I: “OBURLU÷UN CİNSELLİ÷İ

Immensity of Connotations of Turkish Food Culture Based on Psychoanalytic Theory of Folklore: Sexuality of the Gluttony

Özet

Yemek yeme eylemi, insanoğlunun dünyaya gözünü açtığı andan itibaren anne sütü aracılığıyla tanıdığı ve biyolojik ihtiyacını karşıladığı yaşamsal bir zorunluluktan büyük bir kültür biçimine dönüşecek şekilde genişlemiştir. “Coğrafya, din, mezhep, toplumsal güç, ekonomik uğraş” gibi faktörler yemek yemenin kültürel bir faaliyet haline gelmesinde belirleyici olmuştur. Bu doğrultuda “nelerin yenilip nelerin yenilemeyeceği ve nasıl yenileceği de kültür kapsamına girmiştir. Birçok etmenden oluşan yemek kültürünün psikolojik unsurları bulunmaktadır. “Zehirlenme korkusuyla seçici, çekimser ve dikkatli davranma; etin, kan ve ölümü çağrıştır- ması nedeniyle vejetaryen olma; kilo alma ve kötü görünme endişesi ile fazla yiyememe, haram yeme ve günah işleme korkusuyla bazı ürünlere el sürmemek” bu kültürün -amaçları çeşitli- psikolojik bazı örnekleri- dir. Yemek yeme eylemi içerisine gizlenen ve bilinçaltında oluşarak yemeğin çağrışım sınırsızlığından hareket edip dilin anlatım gücüyle desteklenen “cinsellik” unsuru da yemek kültürünün “özgün, mizahi, imgesel, edebi ve psikolojik” tarafını oluşturmaktadır. “Aç olma, tüketme biçimi, doyuma ulaşma, reddetme, tiksinme, korkma, çağrışım gücü” gibi soyut ya da somut eylemler yemek ve cinsellik ilişkisinin iç içe geçen ortak noktalarını açığa çıkarmaktadır. Tüm bu unsurlar ise psikolojik etkenlerle beslenmektedir. Bu bağlamda bu makalede, bir kültür biçimi olarak yemek yemenin çağrışımlarının sınırsızlığından hareketle, eril kültürün kadın bedeni üzerinden gerçekleştirdiği cinsel kodlamalar psikoanalitik kuram çerçevesinde ele alınmıştır. “Oburluǧun cinselliǧi” olarak nitelendirdiğimiz bu anlayış dilin anlatım gücünü kullanarak “atasözü, deyim- ler, türküler, maniler, yemek adları, benzetmeler ve ikilemelerle” varlık alanı bulmuştur. Bu doğrultuda eril kültürün yemek masasını dolduran kadın bedeninin güzellik kodları tespit edilmiş; şehvet dürtüsü nedeniyle bu bedenin yenilebilir parçalara nasıl ayrıldığı sözlü ifade biçimleriyle örneklendirilerek yemek ve cinsellik arasındaki sembolik ilişki toplumsal cinsiyet yaklaşımıyla incelenmiştir.

Abstract

Eating action have expanded to a great culture from a vital necessity that is recognized through breast milk and meets the biological need. . Factors such as geography, religion, sect, social power and economic affairs have been decisive factors for food to become a cultural activity. In this respect, what products should be eaten and how they should be eaten is within the scope of culture. There are many psychological elements of food cultures that are composed of many factors. Being selective and careful for fear of poisoning; being vegetarian because of the association of meat with blood and death; inability to eat due to weight gain and bad appearance, avoiding some product because of fear of forbidden eating and sin are some psychological examples. Sexuality is hidden in the act of eating, and because it occurs under the consciousness, it moves from the immensity of connotations and is supported by the expression power of language. “Sexuality” constitutes the "original, humorous, imaginative, literary and psychological” side of the food culture. Abstract or concrete actions such as hunger, the way of consuming, the attainment of satiation, rejection, disgust, fear, connotation power point out the common points of intercourse of food and sexuality. All these factors are fed by psychological factors. In this context, in this article, based on the immensity of the connotations of eating as a form of culture, sexual encodings which masculine cultures carried out on female body through will be handled within the framework of psychoanalytic theory. This understanding, which we call “sexuality of the gluttony”, has found the area of “proverb, idioms, folk songs, food names, analogies and with other verbal elements by using expression power of the language. In this context, the beauty codes of the female body, which filled the masculine culture food table will be identified and in addition, the symbolic relationship between food and sexuality will be examined through gender approach by exemplifying verbal expressions of how this body is divided into edible parts due to the urge for lust.