Dergiler / Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi / 2019 / Cilt: 39 - Sayı: 3
Oryantiring Sporcularında Ekosentrik, Antroposentrik, Antipatik Yaklaşımların Rekreasyon Fayda ile İlişkisi
- Sayfa
- 1263–1288
- DOI
- —
Özet
Bu araştırmanın amacı oryantring sporcularının ekosentrik (doğa merkezli), antroposentrik (insan merkezli) çevre ve çevrenin korunmasına yönelik antipatik tutumlarını incelemek ve rekreasyona yönelik fayda ile ilişkisini belirlemektir. Araştırmaya ulusal düzeyde yarışmalara katılan lisanslı kulüp sporcularından oluşan ve kolayda örneklem yoluyla seçilen 294 oryantring sporcusu katılmış, veriler Thompson ve Barton (1994) tarafından geliştirilen, Erten (2007)’nin Türkçeye uyarladığı "Ekosentrik, Antroposentrik ve Çevreye Yönelik Antipatik Tutum Ölçeği" ve Akgül, Ertüzün ve Karaküçük’ün 2018 yılında geçerlik güvenirlik çalışması yaparak Türkçeye uyarladıkları “Rekreasyon Fayda Ölçeği” kullanılmıştır. Verilerin analizinde, betimsel istatistikler, bağımsız tek örneklem testi, tek yönlü varyans analizi ANOVA testinden, grup içi karşılaştırmalar için Tukey(HSD-LSD) testinden ve Pearson Korelasyon testinden yararlanılmıştır. Bu çalışmada çevre tutumu için .84, rekreasyon fayda için .95 iç tutarlılık katsayısı elde edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda oryantring sporcularının Katılımcıların çevreye yönelik antroposentrik tutumları en yüksek ortalamayı elde etmişken (44,19± 8,87), ekosentrik tutum puanlarının ortalamaya yakın olduğu (65,30±8,24), antipatik tutum puanlarının ise ortalamanın altında (25,69±13,66) kaldığı belirlenmiştir. Rekreasyon fayda ölçeğine bakıldığında orta düzeyde rekreasyon fayda puanı (103,35±13,78) sergileyen katılımcılar, en yüksek fayda puanını fiziksel (30,27±4,40), en düşük fayda alt boyut puanını ise psikolojik alt boyutta (34,49±4,95) elde etmiştir. Rekreasyon fayda ölçeğinde ise orta düzeyde rekreasyon fayda puanı sergileyen katılımcılar, en yüksek fayda puanını fiziksel, en düşük fayda alt boyut puanını ise psikolojik alt boyutta elde etmişlerdir. Elde edilen bulgulara bakıldığında katılımcıların eğitim düzeyi, algıladıkları gelir düzeyi, günlük boş zaman süreleri ve oryantring yapma süreleri ile çevreye yönelik ekosentrik, antroposentrik ve antipatik tutumlar ve rekreasyon fayda ölçeği arasında anlamlı farklılıklar saptanmışken cinsiyet değişkeni ile ölçekler arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunamamıştır. Bulgulara göre, katılımcılardan eğitim düzeyi ortaokul ve altı olanların, gelir durumunu kötü olarak niteleyenlerin, günlük boş zaman süresi diğer gruplara oranla daha yüksek olanların antipatik tutum puanları, lisans ve üzeri eğitim düzeyinde olan katılımcıların ve oryantiring sporunu en uzun süre yapan katılımcıların ekosentrik tutum puanı, gelir durumunu iyi olarak niteleyenlerin psikolojik fayda alt boyut puanları diğer gruplara oranla daha yüksek olarak saptanmıştır. Aynı zamanda çevreye yönelik ekosentrik, antroposentrik ve antipatik tutum ve rekreasyon fayda ölçekleri arasında yapılan pearson korelasyon analizine göre çevre tutumu ile rekreasyon fayda arasında pozitif yönlü orta düzeyde ilişki saptanmıştır. Araştırma sonucunda eğitimin, gelirin ve oryantiring sporunu daha uzun süre yapmanın bireylerin çevreye yönelik tutumlarını değiştirebileceği, aynı zamanda psikolojik açıdan rekreasyonel fayda elde edilmesinde gelirin rekreasyon fayda düzeyi değiştirebileceği araştırma sonucunda ifade edilebilir
Abstract
The aim of this study is to investigate the antipathic attitudes of the orienteering athletes towards the protection of the ecocentric (nature centered), anthropocentric (human centered) environment and the environment, and to determine its relationship with benefit through recreation. The study included 294 orienteering athletes, selected by random sampling, from licensed club athletes participating in competitions at national level, The data were obtained by “Ecocentric, Anthropocentric and Antipathic Attitude Towards Environment Scale which is developed by Thompson and Barton (1994) and was adapted to Turkish by Erten (2007). And the Recreational Benefit Scale is used, was developed and reliability studies in the Turkish version by Akgül, Ertüzün and Karaküçük (2008) In the analysis of the data, descriptive statistics, independent single sample test, one-way ANOVA test, Tukey (HSD-LSD) test for in-group comparisons and Pearson Correlation test were used. In this study, .84 for environmental attitude and .95 internal consistency coefficient for recreation benefit were obtained. As a result of the analyzes, the anthropocentric attitudes of the orienteering athletes had the highest average (44,19 ± 8,87), while the ecocentric attitude scores were close to the average (65,30 ± 8,24) and the antipathic attitude scores were below the average (25, 69 ± 13,66). When the recreation benefit scale is examined, participants who exhibit a moderate recreation benefit score (103.35 ± 13.78) have the highest benefit score in the physical (30.27 ± 4.40) and the lowest benefit subscale score in the psychological subscale (34,49) ± 4,95). On the recreation benefit scale, participants with moderate recreation benefit scores received the highest benefit score in the physical subscale and the lowest benefit subscale score in the psychological subscale. According to the findings, significant differences were found between the participants' educational level, perceived income level, daily leisure and orienteering time, ecosentric, anthropocentric and antipathic attitudes towards environment and recreation benefit scale, but no statistically significant difference was found between the gender variable and the scales. According to the findings, the antipathic attitude scores of the participants with lower education level, those with lower income level, those with poor income status and those with higher daily leisure compared to the other groups, the ecocentric attitude score of the participants with higher education level and those who made the orienteering sport the longest, psychological benefit subscale scores of those who described income as good were found to be higher than other groups. At the same time, according to the pearson correlation analysis between the ecocentric, anthropocentric and antipathic attitude towards the environment and recreation benefit scales, a moderate positive relationship was found between environmental attitude and recreation benefit. As a result of the research, it can be stated that education, income and orienteering sport may change the attitudes of individuals towards the environment for a longer period of time, and it can be stated that income can change the level of recreation benefit in terms of psychological benefit.