Zerdüştîlik ve İşrakilikte Ateş Felsefesi

Özet

Bu çalışmanın konusu kadim İran dinlerinin omurgası olarak kabul edilen Zerdüştilik ve İslam düşüncesinin felsefi-mistik okulu olan İşrakilikte merkezi bir ehemmiyete sahip olan ateş felsefesidir. Konu somut olarak görülen ateş, ateşin yaydığı ışık ve ısı ile ateşin arketipi veya metafizik boyutu olan nur üzerinden ele alınmıştır. Genel olarak fiziki ve metafizik düşünce mekanizmasını nar ve nur üzerine kuran Zerdüştilik ve İşrakilikte ateş fenomeni konusu, her iki düşüncenin ana kaynakları ve bu iki alanda çalışmış araştırmacıların eserlerine dayanarak hazırlanmıştır. Çalışmada din fenomenolojisi yöntemi tercih edilmiş ve her iki düşünce sisteminde ateş fenomeninin sahip olduğu anlam dünyasına ve arkaplanındaki felsefesine ulaşarak özgün bir şekilde yorumlanmaya çaba gösterilmiştir. Çalışmanın amacı ebedi hikmetin zamanlar üstü evrensel ayak izini ateş fenomeni üzerinden takip etmek suretiyle din ve düşüncelerdeki ortak hakikat birliğine yeniden dikkat çekmektir. Çalışmada öncelikle dinler ve dinlerde ateş fenomeni kısaca ele alınmış, ardından kronolojik olarak öncelikle Zerdüştillikte ve ardından İşrakilikte ateş fenomeni ayrı ayrı incelenmiştir. Yapılan araştırmanın sonucunda, nerdeyse bütün zamanlarda ve coğrafyalarda ateşin yüceltilmiş ve kutsanmış olduğu görülmüştür. Özellikle kadim Hinduirani geleneklerden Zerdüştilik ve İşrakilikte ateşin oldukça merkezi bir öneme sahip oldğu, her iki düşünce sisteminde de ateşin dini, felsefi ve mistik bir boyuta sahip olduğu, kısacası her iki düşüncenin öğretilerinin bir nar ve nur felsefesi üzerine kurulu olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract

The subject of this study is the philosophy of fire, a central and significant theme, in Zoroastria- nism as the backbone of ancient Iranian religions, and in Illumination (Ishraq), which is the philo- sophical-mystical school of Islamic thought. The subject is discussed through the fire on the earth, the light and heat emitted by the fire (nâr), and the light (noor), which is the archetype or metaphysi- cal dimension of fire. The subject of fire phenome- non in Zoroastrianism and Illuminationism, which generally establishes the physical and metaphysi- cal thought mechanism on fire and light, has been prepared based on the main sources of both ideas and the works of researchers who have worked in these two fields. In the study, the method of phe- nomenology of religion was preferred and an ef- fort was made to interpret the fire phenomenon in an original way by reaching the world of meaning and the philosophy behind it in both systems of thought. The aim of the study is to draw attention to the unity of common truth in religions and thou- ghts by following the timeless universal footprint of eternal wisdom through the phenomenon of fire. In the study, first of all, religions and the fire phe- nomenon in religions are briefly discussed, then the fire phenomenon is examined separately, first in Zoroastrianism and then in Illuminationism. As a result of the research, it is seen that fire is exalted and blessed in almost all times and geographies. It has been concluded that fire has a very central im- portance especially in Zoroastrianism, one of the ancient Hinduirani traditions and Illuminationism, one of the traditions of Islam-i-Irani and that fire has a religious, philosophical and mystical dimen- sion in both systems of thought, in short, the tea- chings of both ideas are based on a philosophy of fire and illumination.