Güneybatı Asya’da Çanak Çömleğin İcadı

Özet

Pişmiş topraktan kap yapımı kuşaklar boyunca geliştirilen tekniklerin ve bir dizi sosyal ve tarihsel değişimin maddi kültürdeki yansımasıdır. Güneybatı Asya’da çanak çömleğin ortaya çıkışı, Levant, Mezopotamya, Anadolu ve Zağroslar’da yüz yılı aşkın bir süredir devam eden araştırmalardan elde edilen verilerle devamlı güncellenen ve zaman içerisinde farklı yaklaşımlar çerçevesinde tekrar tekrar tartışılan bir konudur. Çanak çömlek kökeni bu bölgede olsun ya da olmasın, Neolitik Çağ için tek- nolojik bir yeniliktir. Bu bağlamda çanak çömleğin ortaya çıkışını toplumsal, bireysel ve tarihsel boyut- larıyla birlikte ele alabileceğimiz teorik bir çerçeve oluşturmak, çanak çömlek gibi birçok toplumsal olgu ve üretim süreciyle ilişkili bir nesneyi değerlendirebilmek için bir çeşit zorunluluktur. Güneybatı Asya’da çanak çömlek Yukarı Mezopotamya’daki bir dizi yerleşimde MÖ 8. binyılın sonuyla 7. binyılın başlarında teknolojik olarak gelişkin bir biçimde ortaya çıkmıştır. Söz konusu çanak çömlek mineral katkılı, çoğunlukla koyu renkli ve iyi açkılanmış yüzeyli, kapalı formlu, ağıza yakın, yatay küt tutamakları olan derin ve sığ kaplardan oluşur. Elinizdeki makale Güneybatı Asya’da çanak çömlek kullanımının başlangıcını teknoloji kuramları ve arkeolojik kanıtlar bağlamında ele almaktadır.

Abstract

Pottery production reflects the techniques developed over the generations and a series of social and historical changes in material culture. The emergence of pottery in Southwest Asia is a subject that has been constantly updated with the data obtained from more than a hundred years of research in the Levant, Mesopotamia, Anatolia and Zagros and has been repeatedly discussed within the framework of different approaches over time. Whether or not the pottery originated in this region, it is a technological innovation for the Neolithic Age. In this context, it is necessary to constitute a theoretical framework to consider the emergence of pottery with its social, individual and historical dimensions and evaluate an object related to different social phenomena and production processes such as pottery. In southwestern Asia, pottery appeared technologically advanced form in several sites in Upper Mesopotamia between the end of the 8th and the beginning of the 7th millennium BC. The pottery in question consists of mineral tempered deep and shallow vessels with mostly dark coloured and well-burnished surfaces, closed-form, close to the rim, and horizontal blunt handles. This article examines the beginning of the pottery use in Southwest Asia in the context of technology theories and archaeological evidence.