Kendi Hesabına Çalışılan İşler: Türkiye Üzerine Ekonometrik Bir Uygulama

Özet

Bu çalışmada, Türkiyede kendi hesabına çalışılan işlerde istihdam edilmeyi belirleyen temel faktörler ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Bu amaçla TÜİK tarafından yürütülen Hanehalkı İşgücü Anketi kapsamında kendi hesabına çalışılan işler altında yer alan üç kategori, sırasıyla işveren, kendi hesabına çalışan ve ücretsiz aile işçisi, ayrımından yararlanılmıştır. Çalışmanın veri seti 2006-2007-2008 yıllarına ait Hanehalkı İşgücü Anketleri ham verilerinden elde edilmiştir. Çalışmada çoklu tercih logit modeli kullanılmış (MNL) ve model maksimum olabilirlik yöntemi ile tahmin edilmiştir. Ulaşılan bulgulara göre, kentte yaşıyor olma, ücretli/maaşlı çalışanlar baz alındığında, işveren olma olasılığını arttırırken kendi hesabına ve ücretsiz aile işçisi olma olasılığını azaltmaktadır. Kadın olmak, baz alınan ücretli/maaşlı çalışanlarla karşılaştırıldığında, her üç kategoride de kendi hesabına çalışılan işlerde olma olasılığını azaltmaktadır. Evli olma ise işveren ve kendi hesabına çalışma olasılığını artırırken ücretsiz aile işçisi olma olasılığını azaltmaktadır. Hane reisi olma ise, ücretli/maaşlı çalışanlarla karşılaştırıldığında, işveren olma olasılığını artırırken diğer iki grupta olma olasılığını azaltmaktadır. Yaş arttıkça işveren olma ve kendi hesabına çalışma olasılığı sürekli artmakta iken ücretsiz aile işçisi olma olasılığı ile yaş arasında U-ilişkisi vardır. Meslek lisesi ve üniversite mezunlarının işveren olma olasılığı düşük iken ilkokul mezunlarının işveren olma olasılığı daha yüksektir. Ayrıca ikamet edilen coğrafi bölge de işteki duruma istatistiki olarak anlamlı katkı yapmaktadır.

Abstract

This study examines the main determinants of self-employment in Turkey. For this aim, we utilized from the definition of self-employment in TURKSTAT s Household Labor Force Surveys (HLFS), where self-employment covers three groups of individuals, namely, employer, own-account worker and unpaid-family workers. The data set is obtained from the raw data of Household Labor Force Surveys of 2006-2007 and 2008. In order to analyze the data, the multinomial-logit model is used and estimated by maximum likelihood estimation method. Main findings of this analysis are as the following. We find that living in the urban areas increases the likelihood of being employer, but decreases the likelihood of being own-account worker as well as unpaid family worker, as compared to the base category of wage-employed individuals. Also, being female declines the likelihood of being in the self-employment types. Further, being married increases the probability of being employer and own-account worker, while it declines the probability of being unpaid family worker. In addition, being head of household increases the likelihood of being employer, but it declines the likelihood of being own-account worker and unpaid family worker, as compared to the base group. Furthermore, increases in age continuously increase the probability of being employer, while there is a U-shaped relation between age and being unpaid family worker, compared to the base group of wage-employed. As compared to non-graduates the probability of being employer is lower for vocational high school and university graduates, while the same probability is higher for B. Darıcı & H.M. Taşçı / Kendi Hesabına Çalışılan İşler: Türkiye Üzerine Ekonometrik Bir Uygulama 16 the primary school graduates. Finally, geographical region of residence is also statistically significant difference in determining the types of employment.