Haavelmo Hipotezinin Geçerliliği: Türkiye Örneği*

Özet

Yurt içi tasarrufları yetersiz kalan gelişmekte olan ülkeler yatırımlarını finanse etmek için dış kaynaklara ihtiyaç duymaktadır. Bu bağlamda,gelişmekte olan ülkelere yönelen sermaye hareketlerinin yurt içi kaynaklara eklemlenip yatırım ve teknoloji açığını kapatarak büyümeyi artıracağı beklenmektedir. Bununla birlikte, sermaye girişlerinin ev sahibi ülkelerde yurt içi tasarrufları azaltarak, tüketimi artırarak, reel döviz kurunun değerlenmesine ve cari açığın artmasına neden olarak makroekonomik dengeleri bozduğu bilinmektedir. Yabancı sermayenin dünya ekonomisinin gelişiminde önemli bir paya sahip olması, makroekonomik değişkenler üzerindeki etkilerinin literatürde yoğun olarak araştırılmasına neden olmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye ekonomisine yönelik doğrudan ve dolaylı sermaye hareketlerinin yurt içi tasarruflar üzerindeki etkisi Haavelmo hipotezi çerçevesinde incelenmiştir. Haavelmo, gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye hareketlerininfazla olmasının söz konusu ülkelerin yurt içi tasarruflarında azalmaya neden olabilceğini ileri sürmektedir. 1986-2015 döneminikapsayan çalışmadasermaye girişleri ile yurt içi tasarruflar arasındaki uzun dönemli ilişkinin tespitinde ARDL sınır testi yaklaşımından yararlanılmıştır. Değişkenler arasındaki dinamik ilişki Toda-Yamamotonedenselliktestiilearaştırılmıştır. ARDL analizi sonuçları Türkiye için Haavelmo Hipotezinin geçerliliğini desteklemektedir. Bir diğer ifade ile sermaye girişleri yurt içi tasarrufları azaltmaktadır. Toda-Yamamoto nedensellik testi sonuçları portföy yatırımları ile iç tasarruflar arasında çift yönlü nedensellik ilişkisinin varlığına işaret etmektedir

Abstract

Developing countries which have inadequate domestic savings to finance investments need to use external resources. In this context, it is expected that capital flows to developing countries will enhance the economic growth by closing the investment and technology gaps togetger with national resources. However, it is also known that capital flows will damage the macroeconomical balance by reducing the domestic savings, increasing consumption, increasing the value of real exchange rate and increasing the current account deficit of the receiving country. Foreign capital is a significant part ofthedevelopmentoftheworldeconomy,thus theeffectsofcapital inflows onthe macroeconomic indicators investageted intensely in the literataure. In this study, the effects of direct and indirect capital inflows on the domestic savings within Haavelmo Hypothesis for Turkey is investigated. Haavelmo argues that domestic savings could be negative if the capital inflows is very large. The data used in the study cover period of 1986-2015. The ARDL bounds test is used to analyze the long-run relationship between capital inflows and domestic savings. The dynamic relations of Özge Barış Tüzemen & Rahmi Yamak / Haavelmo Hipotezinin Geçerliliği: Türkiye Örneği278these two variables are investigated with the Toda-Yamamoto causality test. The results of ARDL bounds test supports the Haavelmo Hypothesis for Turkey. In other words, capital inflows reduce domestic savings. The results of the Toda-Yamamoto causality test shows the existence of bi-directional causality between portfolio investments and domestic savings.